Pijesz alkohol? Nie jed藕 autem!

Pijesz? Nie wsiadaj za kierownic臋!

Zbli偶aj膮 si臋 艢wi臋ta Bo偶ego Narodzenia oraz Sylwester. Firmowe spotkania 艣wi膮teczne to bardzo popularna forma spotka艅 pracownik贸w. Organizowane s膮 w restauracjach lub w firmie w czasie godzin pracy. Najcz臋艣ciej towarzyszy im bo偶onarodzeniowe menu, w tym alkohol. Jednak偶e nie tylko ze wsp贸艂pracownikami chcemy spotka膰 si臋 w 艣wi膮tecznej atmosferze. Cz臋sto s膮 to spotkania z paczk膮 przyjaci贸艂 czy po prostu wyj艣cie na kolacj臋 艣wi膮teczn膮 ze znajomymi. Je艣li elementem takiego spotkania jest alkohol, zastan贸w si臋 zanim wypijesz 鈥瀗iewinn膮 lampk臋 wina鈥. Mo偶e si臋 ona sko艅czy膰 zabraniem dokumentu prawa jazdy.

Ile wypi膰, aby by膰 pijanym? Stan nietrze藕wo艣ci i stan po spo偶yciu alkoholu 鈥 czym si臋 r贸偶ni膮?

Poj臋cie stanu nietrze藕wo艣ci i stanu wskazuj膮cego na spo偶ycie alkoholu w polskim prawie聽karnym rozr贸偶nia si臋 nast臋puj膮co:

Definicj臋 Stanu nietrze藕wo艣ci聽zawiera art. 115 搂 16 Kodeksu karnego. Zgodnie z tym przepisem zachodzi on, gdy:

  • zawarto艣膰 alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo prowadzi do st臋偶enia przekraczaj膮cego t臋 warto艣膰,
  • zawarto艣膰 alkoholu w 1 dm sze艣ciennym wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do st臋偶enia przekraczaj膮cego t臋 warto艣膰.


Natomiast stan wskazuj膮cy na spo偶ycie alkoholu, zgodnie z definicjami zawartymi w art. 46 ust. 2 oraz ust. 3 Ustawy o wychowaniu w trze藕wo艣ci i przeciwdzia艂aniu alkoholizmowi z dnia 26 pa藕dziernika 1982 r., zachodzi, gdy:

  • zawarto艣膰 alkoholu we krwi wynosi od 0,2 do 0,5 promila albo prowadzi do st臋偶enia przekraczaj膮cego t臋 warto艣膰,
  • zawarto艣膰 alkoholu wynosi od 0,1 mg do 0,25 mg w 1 dm sze艣ciennym wydychanego powietrza albo prowadzi do st臋偶enia przekraczaj膮cego t臋 warto艣膰.


Po co ustawodawca rozr贸偶ni艂 te dwa stany? Ot贸偶, niezb臋dne jest to do tego, aby okre艣li膰 rygory odpowiedzialno艣ci karnej za prowadzenie pojazdu w stanie po spo偶yciu alkoholu oraz w stanie nietrze藕wo艣ci.
Prowadzenie pojazdu po alkoholu mo偶e stanowi膰聽wykroczenie lub przest臋pstwo. R贸偶nica mi臋dzy jednym, a drugim jest kolosalna.

Kto kieruje pojazdem w stanie po spo偶yciu alkoholu pope艂nia wykroczenie. Kara za prowadzenie pojazdu po spo偶yciu alkoholu ustanowiona jest w kodeksie wykrocze艅 i jawi si臋 nast臋puj膮co;

  • wykroczenie z art. 87 搂 1 k.w.(prowadzenie pojazdu mechanicznego) 鈥 sprawcy czynu grozi alternatywnie聽kara aresztu聽(od 5 do 30 dni 鈥 art. 19 k.w.) albo聽kara grzywny聽nie ni偶szej ni偶 50 z艂 (do 5000 z艂 鈥 art. 24 搂 1 k.w.). W ramach 艣rodk贸w karnych przewiduje si臋 obligatoryjne orzekanie zakazu prowadzenia pojazd贸w (art. 87 搂 3 k.w.) 鈥 to znaczy, 偶e s膮d nie ma wyboru i musi orzec zakaz. Zakaz prowadzenia pojazd贸w mechanicznych orzekany jest na okres od 6 miesi臋cy do 3 lat.


Natomiast kto kieruje pojazdem w stanie nietrze藕wo艣ci
w rozumieniu kodeksu karnego pope艂nia przest臋pstwo. Przest臋pstwo to zachodzi, gdy zawarto艣膰 alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo prowadzi do st臋偶enia przekraczaj膮cego t臋 warto艣膰 lub zawarto艣膰 alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do st臋偶enia przekraczaj膮cego t臋 warto艣膰. Wprowadzenie do definicji stanu nietrze藕wo艣ci zwrotu 鈥瀙rowadzi do鈥, odnosi si臋 do kieruj膮cych, kt贸rzy bezpo艣rednio przed prowadzeniem pojazdu spo偶ywali alkohol, kt贸ry nie zd膮偶y艂 jeszcze w ca艂o艣ci przenikn膮膰 do krwiobiegu. S艂owa „prowadzi do” pozwalaj膮 na przyj臋cie, 偶e sprawca by艂 w stanie nietrze藕wo艣ci, je艣li spo偶y艂 tak膮 ilo艣膰 alkoholu, kt贸ry po pe艂nej absorpcji spowoduje przekroczenie progu nietrze藕wo艣ci.

Nale偶y podkre艣li膰, 偶e odpowiedzialno艣膰 za ten czyn mo偶e ponosi膰 nie tylko osoba kieruj膮ca pojazdem, ale r贸wnie偶 wsp贸艂sprawca, pod偶egacz lub pomocnik. Pasa偶er lub ka偶da inna osoba zach臋caj膮ca lub godz膮ca si臋 na picie alkoholu przez kierowc臋, a nast臋pnie dopuszczaj膮ca go do prowadzenia samochodu w stanie nietrze藕wo艣ci pope艂nia przest臋pstwo w formie pod偶egania lub pomocnictwa.

Kara za jazd臋 w stanie nietrze藕wo艣ci

Podstaw臋 odpowiedzialno艣ci za prowadzenie pojazdu w stanie nietrze藕wo艣ci stanowi art. 178a kodeksu karnego:

  • 1. Kto, znajduj膮c si臋 w stanie nietrze藕wo艣ci lub pod wp艂ywem 艣rodka odurzaj膮cego, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu l膮dowym, wodnym lub powietrznym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolno艣ci albo pozbawienia wolno艣ci do lat 2.
  • 2. Kto, znajduj膮c si臋 w stanie nietrze藕wo艣ci lub pod wp艂ywem 艣rodka odurzaj膮cego, prowadzi na drodze publicznej lub w strefie zamieszkania inny pojazd ni偶 okre艣lony w 搂1,聽podlega grzywnie, karze ograniczenia wolno艣ci albo pozbawienia wolno艣ci do roku.


Kara grzywny
聽wymierzana za przest臋pstwa, okre艣lana jest w stawkach dziennych. S膮d w pierwszej kolejno艣ci okre艣la liczb臋 stawek dziennych, a nast臋pnie okre艣la wysoko艣膰 jednej stawki dziennej grzywny. Ustalaj膮c stawk臋 dzienn膮,聽s膮d聽bierze pod uwag臋 dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki maj膮tkowe i mo偶liwo艣ci zarobkowe. Zgodnie z przepisami, S膮d mo偶e wymierzy膰 grzywn臋 w wysoko艣ci od 10 do 540 stawek dziennych i w zale偶no艣ci od mo偶liwo艣ci finansowych sprawcy, ustali膰 wysoko艣膰 stawki dziennej grzywny na kwot臋 od 10 z艂 do 2000 z艂.

Kara ograniczenia wolno艣ci聽trwa najkr贸cej miesi膮c, najd艂u偶ej 2 lata i wymierza si臋 j膮 w miesi膮cach i latach. Tego rodzaju聽kara mo偶e przybra膰 2 formy:

  1. Obowi膮zek wykonywania nieodp艂atnej, kontrolowanej pracy na cele spo艂eczne. Nieodp艂atna, kontrolowana聽praca na cele spo艂eczne jest wykonywana w wymiarze od 20 do 40 godzin w stosunku miesi臋cznym. Jej organizacj臋 i kontrol臋 wykonywania nadzoruje kurator s膮dowy.
  2. Potr膮cenie od 10% do 25% wynagrodzenia za prac臋 w stosunku miesi臋cznym na cel spo艂eczny wskazany przez s膮d.聽Potr膮cenie聽wynagrodzenia聽za prac臋 mo偶e by膰 orzeczone wobec osoby zatrudnionej. W okresie, na jaki zosta艂o orzeczone potr膮cenie, skazany nie mo偶e rozwi膮za膰 bez zgody s膮du stosunku pracy.

Uwaga! S膮d mo偶e orzec obowi膮zek nieodp艂atnej pracy i potr膮cenie osobno, czyli wybra膰 jedn膮 z tych dw贸ch form albo orzec je obok siebie razem.聽

Nale偶y przy tym zaznaczy膰, 偶e w czasie odbywania kary ograniczenia wolno艣ci skazany聽nie mo偶e bez zgody s膮du zmienia膰 miejsca sta艂ego pobytu oraz ma obowi膮zek udzielania wyja艣nie艅 dotycz膮cych przebiegu odbywania kary.

Kara pozbawienia wolno艣ci

Najci臋偶sz膮 z kar przewidzian膮 za jazd臋 w stanie nietrze藕wo艣ci jest聽kara pozbawienia wolno艣ci.聽W przypadku jazdy w stanie nietrze藕wo艣ci S膮d ma mo偶liwo艣膰 wymierzenia wobec聽kierowcy聽kary pozbawienia wolno艣ci w wymiarze od 1 miesi膮ca do 2 lat.

Zakaz prowadzenia pojazd贸w

W przypadku stwierdzenia, 偶e dany聽kierowca kierowa艂 pojazdem w stanie nietrze藕wo艣ci, opr贸cz konieczno艣ci wymierzenia jednej z wy偶ej wymienionych kar, s膮d ma tak偶e obowi膮zek orzeczenia wobec sprawcy 艣rodka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazd贸w. Obecnie obowi膮zuj膮ce przepisy przewiduj膮 konieczno艣膰 orzeczenia wobec takiego kierowcy zakazu prowadzenia pojazd贸w na co najmniej 3 lata maksymalnie do 15 lat. Je艣li kieruj膮c pojazdem w stanie nietrze藕wo艣ci sprawca spowodowa艂 wypadek, w kt贸rym s膮 zabici lub ranni, s膮d mo偶e orzec do偶ywotni zakaz prowadzenia pojazd贸w mechanicznych.

艢wiadczenie pieni臋偶ne

Kara i zakaz prowadzenia pojazd贸w to nie jedyne konsekwencje wynikaj膮ce z jazdy w stanie nietrze藕wo艣ci. W przypadku wyroku skazuj膮cego S膮dy maj膮 tak偶e obowi膮zek orzeczenia wobec kierowcy obowi膮zku zap艂aty聽艣wiadczenia聽pieni臋偶nego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Minimalne 艣wiadczenie pieni臋偶ne, jakie musi wymierzy膰 S膮d wynosi 5.000,00 z艂, jednak S膮d mo偶e je wymierzy膰 w wymiarze nawet do 60.000,00 z艂.

Konfiskata samochodu

Istnieje r贸wnie偶 mo偶liwo艣膰 orzeczenia 艣rodka karnego przewidzianego w art. 44 搂 2 k.k., tj. przepadku pojazdu jako narz臋dzia s艂u偶膮cego do pope艂nienia przest臋pstwa. Konfiskata聽samochoduto rozwi膮zanie, kt贸re aktualnie Ministerstwo Sprawiedliwo艣ci wprowadza przy okazji szerokiej nowelizacji Kodeksu karnego. Prezydent podpisa艂 w艂a艣nie reform臋聽przepis贸w, kt贸re przewiduj膮, 偶e聽nietrze藕wy聽kierowca, kt贸ry b臋dzie mia艂 nie mniej ni偶 1,5 promila alkoholu we krwi,聽zawsze straci samoch贸d聽i to niezale偶nie od tego, czy spowodowa艂 wypadek drogowy. Auta b臋d膮 konfiskowane聽r贸wnie偶 sprawcom wypadk贸w, kt贸rzy mieli powy偶ej 0,5 promila alkoholu we krwi, pope艂niaj膮cym takie przest臋pstwo po raz kolejny lub powoduj膮cych wypadek. Je艣li samoch贸d nie nale偶y do pijanego kierowcy聽(leasing) lub jego wsp贸艂w艂a艣cicielem jest na przyk艂ad 偶ona, brat lub rodzic, w takiej sytuacji s膮d ma orzeka膰 przepadek r贸wnowarto艣ci takiego pojazdu. Czyli nietrze藕wy kierowca b臋dzie musia艂 zap艂aci膰 tyle, ile kosztuje auto, w kt贸rym spowodowa艂 wypadek lub zosta艂 zatrzymany przez policj臋. To oznacza, 偶e prowadzenie samochodu w stanie nietrze藕wo艣ci na przyk艂ad nowym Mercedesem klasy S mo偶e s艂ono kosztowa膰 i zamieni膰 si臋 w gigantyczn膮 kar臋 finansow膮 dla kierowcy.

Czy przy zatrzymaniu i „dmuchni臋ciu” zawsze otrzymujemy informacj臋 o zawartych promilach alkoholu we krwi? Jednostk膮 miary, kt贸r膮 pos艂ugujemy si臋 powszechnie przy opisywaniu stanu upojenia alkoholowego jest promil. A jak to wygl膮da w rzeczywisto艣ci?

Najpopularniejszym miernikiem trze藕wo艣ci w Polsce jest promil [鈥癩. Jednak偶e przy zatrzymaniu i badaniu stanu nietrze藕wo艣ci wynik najcz臋艣ciej podawany jest w miligramach na jeden litr wydychanego powietrza i wielu z nas nie ma poj臋cia, jak taki wynik interpretowa膰. Bardzo cz臋sto osoby zatrzymane t艂umacz膮, 偶e mia艂y bardzo niski wynik promili zawarto艣ci alkoholu i licz膮 na 艂agodny wyrok lub nawet na odst膮pienie od wymiaru kary. Ta dezorientacja wynika z innej jednostki miary, kt贸r膮 pos艂uguj膮 si臋 policjanci, a zdenerwowany zatrzymany nie zawsze dobrze rozumie wskazan膮 warto艣膰. Wynika to z faktu, 偶e powszechnie przyj臋艂o si臋, 偶e w rozmowach o stanie nietrze藕wo艣ci pos艂ugujemy si臋 jednostk膮 w promilach.

Kupuj膮c piwo czy wino, cz臋sto zerkamy na etykiet臋, aby przeczyta膰 o zawarto艣ci alkoholu w danym napoju. Kupuj膮c piwo 鈥瀕ight鈥 r贸wnie偶 szukamy informacji o zawartych procentach alkoholu, aby mie膰 鈥瀙ewno艣膰鈥, 偶e po wypiciu takiego napoju nadal mo偶emy prowadzi膰 samoch贸d. Jest to bardzo b艂臋dne my艣lenie. Na etykietach nie jest napisane, jaka ilo艣膰 alkoholu zostanie w naszym organizmie po jego wypiciu. Warto zaznaczy膰, 偶e na butelkach lub puszkach z alkoholem podawany jest procent zawarto艣ci alkoholu w danym napoju, a nie promil. Procent zawarto艣ci alkoholu w danym napoju nie jest przelicznikiem, ile wch艂onie si臋 do naszego organizmu po jego wypiciu i pr贸偶no szuka膰 takiej informacji na kt贸rejkolwiek z etykiet. Te r贸偶ne warto艣ci alkoholu powoduj膮 zamieszanie, ale przecie偶 spo偶ywa膰 alkohol mo偶e jedynie osoba doros艂a 鈥 co mo偶na interpretowa膰 – jako 艣wiadoma i znaj膮ca podstawowe wska藕niki miar. 聽Najcz臋艣ciej alkomaty, kt贸rymi pos艂uguj膮 si臋 policjanci wskazuj膮 obecno艣膰 alkoholu w miligramach w jednym decymetrze sze艣ciennym wydychanego powietrza. Nale偶y w贸wczas pami臋ta膰, 偶e warto艣膰 ta na og贸艂 daje wynik z zerem przed przecinkiem i to ju偶 wystarczy, aby dosz艂o do stanu nietrze藕wo艣ci. Przepisy jasno wskazuj膮, 偶e stan po spo偶yciu liczy si臋 ju偶 od 0,1 mg.

Je艣li chcemy w przybli偶eniu przekona膰 si臋, ile to promili, wystarczy pos艂u偶y膰 si臋 przelicznikiem. Przyjmuj膮c, 偶e urz膮dzenie, kt贸rym zostali艣my zbadani zosta艂o skalibrowane prawid艂owo – mo偶emy obliczy膰 st臋偶enie alkoholu wed艂ug wzor贸w. Zasada聽przeliczenia mg na promile聽jest do艣膰 prosta, nale偶y otrzymany wynik w mg pomno偶y膰聽przez dwa. W Polsce wsp贸艂czynnik wynosi 2,1 – czyli przez tyle musimy pomno偶y膰, aby otrzymany wynik w mg/l przeliczy膰 na wynik w promilach. Normy obowi膮zuj膮ce w innych krajach Unii Europejskiej mo偶emy sprawdzi膰 na stronach Ministerstwa danego kraju, poniewa偶 s膮 one r贸偶ne.

Ale ja tylko chcia艂em przeparkowa膰 samoch贸d. Czeka艂am na taks贸wk臋, chcia艂am ogrza膰 si臋 we w艂asnym aucie, uruchomi艂am silnik i鈥 Czyli czy usi艂owane jazdy po pijanemu jest karalne?

Do sytuacji, o kt贸rych mowa powy偶ej zastosowanie maj膮 przepisy dotycz膮ce formy stadialnej przest臋pstwa. Og贸lnie mo偶na przyj膮膰, 偶e na proces przest臋pstwa sk艂adaj膮 si臋 etapy, zaczynaj膮c od ostatniego:聽dokonanie, usi艂owanie, przygotowanie i zamiar.聽Nie ulega pewno艣ci, 偶e dokonanie, jako etap finalny przest臋pstwa jest sankcjonowany tak, jak stanowi膮 to przepisy prawa karnego. Co do usi艂owania, to definicja zosta艂a unormowana w art. 13 kodeksu karnego. Zgodnie z ni膮 przest臋pca dokonuje usi艂owania, kiedy聽swoim zachowaniem bezpo艣rednio zmierza do jego dokonania, kt贸re jednak nie nast臋puje.聽Ponadto art. 14 kodeksu karnego stanowi, 偶e za usi艂owanie przewidziana jest taka sama kara jak za dokonanie. Oznacza to, 偶e osoby, kt贸re przebywa艂y w uruchomionym samochodzie w stanie nietrze藕wo艣ci mog膮 odpowiada膰 jak za pope艂nienie przest臋pstwa z art. 178a kodeksu karnego. Celowo napisa艂am mog膮, gdy偶 wszystko zale偶y od ilo艣ci alkoholu, jaka zostanie wykryta we krwi. Ma to o tyle istotne znaczenie, 偶e je艣li mamy we krwi poni偶ej 0,5 promila alkoholu, to pope艂niamy wykroczenie jazdy po pijanemu, a usi艂owanie pope艂nienia wykroczenia karane jest jedynie wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Warto przyjrze膰 si臋 jeszcze samemu okre艣leniu 鈥瀙rowadzenia鈥 samochodu. S膮d Najwy偶szy w swoim orzecznictwie przyj膮艂, 偶e nie jest 鈥瀙rowadzeniem鈥 samo siedzenie za kierownic膮 pojazdu mechanicznego, kt贸rego jeszcze nie uruchomiono. 鈥濸rowadzeniem鈥 jest wprawienie w ruch silnika i pojazdu. Pojazd gotowy w ka偶dej chwili do odjazdu nie jest pojazdem prowadzonym, dop贸ki cz艂owiek nie wprawi w ruch jego motoru, a pojazd, wskutek tego nie zacznie si臋 porusza膰 鈥 tak uchwa艂a S膮du Najwy偶szego z dnia 8.12.1960 r., VI KO 64/60, OSNKW 1961, Nr 2, poz. 3). Po raz kolejny przypomnienia wymaga, 偶e przest臋pstwo okre艣lone w art. 178a 搂 1 k.k. mo偶e by膰 pope艂nione w ka偶dym miejscu, gdzie odbywa si臋 ruch pojazd贸w. Nie musi wi臋c to by膰 tylko droga publiczna, mo偶e to by膰 parking b膮d藕 strefa zamieszkania.

Po jakim czasie mo偶na prowadzi膰 auto po spo偶yciu alkoholu?

Zdarzaj膮 si臋 jednak sytuacje, podczas kt贸rych kierowca wypije niewielk膮 ilo艣膰 alkoholu i 聽ma w膮tpliwo艣ci, po jakim czasie mo偶na zn贸w prowadzi膰 samoch贸d. Podobnie jak po d艂ugotrwa艂ym piciu, r贸wnie偶 tutaj czas trze藕wienia zale偶y od p艂ci, wagi, przemiany materii lub diety danej osoby oraz rodzaju wypitego alkoholu. Chocia偶 niekt贸re osoby nadal my艣l膮, 偶e mog膮 bezkarnie wyruszy膰 w tras臋 ju偶 godzin臋 po wypiciu piwa lub tylko lampki wina do kolacji. Moja rada jest taka, aby raz na zawsze przyj膮膰 sobie zasad臋, 偶e nie siada si臋 za kierownic臋 nawet po spo偶yciu najmniejszej ilo艣ci alkoholu. Bez znaczenia jest, czy chcemy tylko przeparkowa膰 samoch贸d, czy uruchomi膰 silnik, aby pos艂ucha膰 sobie radia. Niew艂a艣ciwa ocena preferencji w艂asnego cia艂a mo偶e doprowadzi膰 do powa偶nych konsekwencji nie tylko od strony prawnej. 艢rednio lampka wina, w kt贸rym zawarto艣膰 alkoholu wynosi 14%, spowoduje, 偶e w wydychanym powietrzu zaraz po jej wypiciu warto艣膰 promili b臋dzie wystarczaj膮ca, aby pope艂ni膰 wykroczenie. Nie warto zatem ryzykowa膰. Warto natomiast przypomnie膰, 偶e prowadzenie pojazdu w stanie nietrze藕wo艣ci, to jedno z najbardziej pi臋tnowanych przez ustawodawc臋 przest臋pstw, co przejawia si臋 w coraz powa偶niejszych karach za jego pope艂nienie.

Adwokat Beata Pawlak

O Autorce:

Beata Pawlak

Jestem adwokatem Izby Adwokackiej w Warszawie, mediatorem w Centrum Mediacji przy Naczelnej Radzie Adwokackiej, cz艂onkini膮 W艂oc艂awskiego Towarzystwa Naukowego, a tak偶e mentork膮 w Fundacji Women in Law. Na co dzie艅 prowadz臋 w艂asn膮 kancelari臋 adwokack膮聽pawlak-adwokat.pl. Chc膮c podzieli膰 si臋 swoj膮 wiedz膮 i do艣wiadczeniem pisz臋 bloga prawniczego pod nazw膮聽Prawo Beaty. Specjalizuj臋 si臋 w prawie rodzinnym, karnym oraz cywilnym. Ponadto, wspieram i obs艂uguj臋 ma艂e firmy z ogromnym potencja艂em i innowacyjnym spojrzeniem na biznes. Z zami艂owania jestem pasjonatk膮 podr贸偶y, wielbicielk膮 narciarstwa, biegania oraz sport贸w wodnych.

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost臋p w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid艂owego dzia艂ania strony. Je偶eli nie wyra偶asz na to zgody, mo偶esz zmieni膰 ustawienia w swojej przegl膮darce. Zobacz wi臋cej w Polityce Prywatno艣ci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close