szachy

Czy ryzyko siedzi w naszej g艂owie?

dr Szymon Wichary, Uniwersytet SWPS

Dlaczego lubimy ryzykowa膰? Co sk艂ania nas, by podejmowa膰 niebezpieczne zachowania? Czy odpowied藕 tkwi w naszej sk艂onno艣ci do zdobywania nagr贸d? - pisze dr Szymon Wichary z Uniwersytetu SWPS.

Jak to dzia艂a?

Badania wykaza艂y szczeg贸ln膮 rol臋 neuromodulator贸w (np. dopaminy) w kszta艂towaniu naszej sk艂onno艣ci do poszukiwania nagr贸d i podejmowania ryzyka. Uk艂ad dopaminowy w m贸zgu sprawia, 偶e jeste艣my pobudzeni i zmotywowani do dzia艂ania. Dziej臋 si臋 tak na przyk艂ad, gdy chcemy uprawia膰 seks. Razem z innymi neuromodulatorami (m.in. noradrenalin膮 i acetylocholin膮) dopamina odpowiada za pobudzenie kory m贸zgowej, podtrzymywanie czujno艣ci, uwagi, a tak偶e skupienie. Uk艂ad dopaminowy jest bardziej aktywny, gdy wiemy, 偶e mo偶emy wi臋cej zyska膰. Ma to te偶 swoj膮 negatywn膮 stron臋, poniewa偶 przy nadmiernym pobudzeniu jeste艣my skoncentrowani na nagrodzie i zapominamy o zagro偶eniach. Przez to wiele z nas lekcewa偶y niebezpiecze艅stwo. Takie zachowanie obserwuje si臋 u graczy w kasynie, kt贸rzy ignoruj膮 mo偶liwo艣膰 przegranej i w konsekwencji trac膮 du偶e sumy pieni臋dzy.

Co igra z dopamin膮?

Inne substancje tj. opioidy czy hormony p艂ciowe r贸wnie偶 rzutuj膮 na dzia艂anie neuromodulator贸w, kszta艂tuj膮c nasz膮 sk艂onno艣膰 do ryzyka. Uk艂ad opioidowy pe艂ni kluczow膮 rol臋 w przetwarzaniu bod藕c贸w b贸lowych, powstawaniu i odporno艣ci na b贸l, ale jednocze艣nie do艣wiadczaniu przyjemno艣ci p艂yn膮cej z jedzenia, biegania czy seksu. Aktywacja tego uk艂adu jest podstaw膮 dzia艂ania morfiny, heroiny oraz alkoholu, dlatego tak 艂atwo nasz organizm uzale偶nia si臋 od tych substancji. System ten jest po艂膮czony z systemem dopaminowym, w kt贸rym znajduj膮 si臋 miejsca (鈥瀐otspoty鈥) reaguj膮ce na opioidy i zwi膮zane z odczuwaniem satysfakcji po otrzymaniu nagrody. Aktywacja tego uk艂adu (np. przez heroin臋 czy alkohol) r贸wnie偶 jest podstaw膮 sk艂onno艣ci do podejmowania ryzyka, gdy偶 przek艂ada si臋 na aktywacj臋 uk艂adu dopaminergicznego.

PRZECZYTAJ TAK呕E: Adrenalina, oksytocyna i endorfina 鈥 mog膮 nas pozytywnie zmotywowa膰 lub utrudni膰 funkcjonowanie w pracy. Jak dzia艂aj膮?

Hormony p艂ciowe (testosteron, estrogeny) tak偶e wp艂ywaj膮 na dzia艂anie neuromodulator贸w. Szczeg贸ln膮 rol臋 ma w tym przypadku testosteron. Badania wykaza艂y, 偶e podawanie testosteronu zwi臋ksza sk艂onno艣膰 do ryzyka. Zwi膮zane jest to z silniejsz膮 aktywacj膮 uk艂adu dopaminergicznego i zmniejszon膮 aktywacj膮 struktur m贸zgu wywo艂uj膮cych strach.

Hamulce

Dlaczego jednak najcz臋艣ciej potrafimy dostrzec niebezpiecze艅stwa oraz koszty danego dzia艂ania i analizujemy sytuacj臋, zanim bezmy艣lnie zaryzykujemy? Uk艂ad dopaminowy mo偶na por贸wna膰 do silnika, ale istniej膮 w naszym m贸zgu r贸wnie偶 hamulce – miejsca, kt贸re trzymaj膮 w ryzach uk艂ad dopaminowy (np. cia艂o migda艂owate, prawa kora przedczo艂owa). Szczeg贸lnie prawa kora przedczo艂owa staje si臋 bardziej aktywna w obliczu mniej oczywistych mo偶liwo艣ci, pozwala na spostrze偶enie zagro偶e艅 i zr贸wnowa偶on膮 analiz臋 naszych decyzji.

Badanie tych z艂o偶onych uk艂ad贸w i ich wp艂ywu na nasze zachowanie jest fascynuj膮c膮 przygod膮, kt贸ra przynosi nam warto艣ciow膮 wiedz臋, pomagaj膮c膮 w zrozumieniu naszych s艂abo艣ci 鈥 sk艂onno艣ci do chor贸b, uzale偶nie艅 i zachowa艅, kt贸re mog膮 nam zaszkodzi膰. Analiza tych zjawisk pokazuje, 偶e naszym zachowaniem rz膮dz膮 pierwotne mechanizmy, kt贸re jednak mo偶emy kontrolowa膰 dzi臋ki korze m贸zgowej, kt贸ra jest najnowszym wynalazkiem ewolucji.

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost臋p w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid艂owego dzia艂ania strony. Je偶eli nie wyra偶asz na to zgody, mo偶esz zmieni膰 ustawienia w swojej przegl膮darce. Zobacz wi臋cej w Polityce Prywatno艣ci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close