Dagmara Seliga

Jak poradzi─ç sobie z syndromem oszusta? Te dwie metody zwi─Öksz─ů Twoj─ů pewno┼Ť─ç siebie!

Dagmara Seliga

ÔÇ×A jak si─Ö oka┼╝e, ┼╝e ja si─Ö do tego nie nadaj─Ö?ÔÇŁ m├│wi m┼éoda kobieta z doktoratem, kt├│ra jest ekspertem w swojej dziedzinie. ÔÇ×Tak, jestem perfekcjonistk─ů, bo nie mog─Ö zawie┼Ť─çÔÇŁ s┼éysz─Ö od cz┼éonkini zarz─ůdu. ÔÇ×Nie znosz─Ö pochwa┼é, czuje si─Ö jak oszustka. Przecie┼╝ wszyscy to potrafi─ůÔÇŁ s┼éowa kole┼╝anki z zespo┼éu. Czym jest syndrom oszusta i jak sobie z nim poradzi─ç?

Mog─Ö takich s┼é├│w przytacza─ç wi─Öcej. W┼éa┼Ťciwie wi─Ökszo┼Ť─ç z nas na drodze swojego rozwoju ma wzloty i upadki, g├│rki i doliny, poczucie si┼éy i niemocy, w─ůtpliwo┼Ťci w swoje umiej─Ötno┼Ťci i spadek wiary w siebie. I to jest ca┼ékiem normalne i ludzkie. Jest jednak po┼Ťr├│d nas spore grono kobiet, kt├│re notorycznie czuj─ů potrzeb─Ö udowadniania, ┼╝e tu gdzie s─ů, to co robi─ů i co osi─ůgn─Ö┼éy to nie przypadek, to nie ┼éut szcz─Ö┼Ťcia a wynik ich pracy. To kobiety, kt├│rych syndrom oszusta wi─Özi w ci─ůg┼éej obawie, ┼╝e kto┼Ť odkryje jak bardzo si─Ö nie nadaj─ů. Cho─ç maja ogrom osi─ůgni─Ö─ç a przede wszystkim umiej─Ötno┼Ťci,┬á to wewn─ůtrz czuj─ů ci─ůg┼é─ů potrzeb─Ö udowadniania, ┼╝e s─ů dobre w tym co robi─ů.

Pisz─Ö o kobietach, bo cho─ç syndrom oszusta dotyka r├│wnie┼╝ m─Ö┼╝czyzn, to jednak cz─Ö┼Ťciej kobiety m├│wi─ů o jego do┼Ťwiadczaniu, zw┼éaszcza na drodze szybkiego rozwoju zawodowego. R├│wnie┼╝ w┼Ťr├│d kobiet syndrom oszusta cz─Ö┼Ťciej wp┼éywa na decyzje w┼éa┼Ťnie zawodowe i ┼╝yciowe, wstrzymuj─ůc od podejmowania dzia┼éa┼ä, si─Ögania po wi─Öcej.

Syndrom oszusta mo┼╝e przyjmowa─ç kilka typowych styl├│w zachowania:

  • Ekspert ÔÇô oczekujesz od siebie wiedzy na ka┼╝dy temat a jak jej nie masz czujesz si─Ö niekomfortowo i od razu cierpi Twoje poczucie warto┼Ťci.
  • Solista ÔÇô tak zwana Zosia Samosia, wszystko zrobi─Ö sama a proszenie o wsparcie jest oznak─ů s┼éabo┼Ťci.
  • Perfekcjonista ÔÇô wyznaczasz sobie nieziemsko wysokie standardy i oczekiwania wobec siebie. Kiedy ich nie osi─ůgasz jeste┼Ť dla siebie bardzo surowa.
  • Naturalny geniusz ÔÇô masz przekonanie, ┼╝e ze wszystkim musisz sobie radzi─ç ┼éatwo i sprawnie inaczej oznacza to, ┼╝e nie masz talentu.
  • Super woman/man ÔÇô masz przekonanie, ┼╝e w ka┼╝dej podj─Ötej roli powiniene┼Ť wyr├│┼╝nia─ç si─Ö i by─ç wyj─ůtkowym.

Niezale┼╝nie od dominuj─ůcego stylu, syndrom oszusta to trzy kluczowe elementy:

  • zaprzeczanie posiadaniu kompetencji i brak umiej─Ötno┼Ťci uznania w┼éasnego sukcesu,
  • poczucie fa┼észu
  • obawa przed zdemaskowaniem.

Dzi─Öki czemu rozwija si─Ö syndrom oszusta?

Czynnik├│w przyczyniaj─ůcych si─Ö do rozwoju syndromu oszusta jest wiele. G┼é├│wne to perfekcjonizm, spos├│b my┼Ťlenia i wychowanie:

  • Perfekcjonizm to wyznaczanie sobie lub innym nierealistycznie wysokich standard├│w, co w wielu przypadkach oznacza brak tolerancji na b┼é─Ödy, ci─ůg┼ée napi─Öcie nawet po uko┼äczonym zadaniu i przede wszystkim uzale┼╝nienie poczucia w┼éasnej warto┼Ťci od efektu pracy. Czyli je┼Ťli pope┼éni─Ö b┼é─ůd lub nie dotrzymam terminu, moja samoocena od razu dostaje w ko┼Ť─ç i negatywnie o sobie my┼Ťl─Ö. Tutaj, bardzo wa┼╝ne jest aby przyjrze─ç si─Ö czy terminy i cele jakie sobie wyznaczamy s─ů realne. Bardzo cz─Östo u perfekcjonist├│w ch─Ö─ç dostarczenia pracy top class oznacza zaje┼╝d┼╝anie si─Ö i pracoholizm. Ilo┼Ť─ç poprawek, ci─ůg┼éa potrzeba sprawdzania i upewniania si─Ö czy, aby na pewno ostateczny kszta┼ét naszej pracy jest idealny powoduje, ┼╝e pracujemy ponad miar─Ö a i tak efekt ko┼äcowy bardzo rzadko nas cieszy.
  • Spos├│b my┼Ťlenia jest o tyle wa┼╝ny, ┼╝e osoby z przekonaniem o sta┼éo┼Ťci swoich umiej─Ötno┼Ťci i talent├│w ÔÇô taki jestem i tego nie zmieni─Ö, borykaj─ů si─Ö z sytuacjami nowymi, kt├│re traktuj─ů jak wyzwanie i nierzadko zagro┼╝enie. A dla os├│b z syndromem oszusta wszystko co nowe, nieznane jest obarczone bardzo du┼╝ym poziomem ryzyka, bo obawiaj─ů si─Ö zdemaskowania braku umiej─Ötno┼Ťci. Dlatego pomocne jest my┼Ťlenie o zmianie, o nowej sytuacji jak o szansie na rozw├│j, na jeszcze lepsze poznanie siebie.
  • Wychowanie ma kluczowe znaczenie dla ka┼╝dego z nas, poniewa┼╝ to, co s┼éyszymy od ma┼éego, wp┼éywa na spos├│b naszego my┼Ťlenia i postrzegania ┼Ťwiata i siebie. To jest podstaw─ů do ukszta┼étowania naszego poczucia warto┼Ťci. Rodzice maj─ůcy wysokie oczekiwania od dziecka k┼éad─ů nacisk na osi─ůgni─Öcia, oceny, nagrody. Dla dziecka oznacza to, ┼╝e tylko kiedy przynios─Ö sz├│stki, dyplomy ┬ájestem najlepszy i wart uwagi. Etykietowanie dzieciak├│w r├│wnie┼╝ przek┼éada si─Ö na ich doros┼ée funkcjonowanie, bo np. dziecko uwa┼╝ane za urocze w doros┼éo┼Ťci b─Ödzie uwa┼╝a┼éo, ┼╝e osi─ůgni─Öcia zawdzi─Öcza urodzie a nie umiej─Ötno┼Ťciom. W konsekwencji b─Ödzie to prowadzi─ç do potrzeby ci─ůg┼éego udowadniania, ┼╝e jednak reprezentuje sob─ů wi─Öcej ni┼╝ tylko urod─Ö.

Zatem je┼Ťli czujesz si─Ö stale napi─Öta, pracuj─ůca ponad miar─Ö, krytykuj─ůca siebie za byle pomy┼ék─Ö, przyjmuj─ůca najmniejsz─ů krytyk─Ö bardzo personalnie, obawiaj─ůca si─Ö podejmowania ryzyka w imi─Ö rozwoju i wreszcie nie doceniaj─ůca siebie oraz swoich sukces├│w (niezale┼╝nie od ich rozmiar├│w), czas to zmieni─ç!


>> JAK PRZEJ┼Ü─ć PRZEZ ZMIAN─ś? ZOBACZ, GDZIE SZUKA─ć WSPARCIA <<


Jak pokona─ç syndrom oszusta?

Jedn─ů z technik, kt├│re ju┼╝ teraz mo┼╝esz zacz─ů─ç stosowa─ç, s─ů pytania wywodz─ůce si─Ö z terapii racjonalno-emotywnej. Te pytania zadajesz kiedy odzywa si─Ö tw├│j wewn─Ötrzny krytyk, tak bardzo rozwini─Öty przy syndromie. Pytania te, maj─ů pom├│c Ci zakwestionowa─ç krytyka bazuj─ůc na faktach a nie wy┼é─ůcznie emocjach.

  • Czy to jest prawda? Czy masz fakty potwierdzaj─ůce to?
  • Czy to jest logiczne?
  • Czy to jest konstruktywne (pomocne Tobie)?

Oto kilka przykładów

Nie nadaje si─Ö do tego. S─ů lepsi.

  • Czy to prawda?
    Nie. Je┼Ťli dosta┼éam to zadanie, to znaczy, ┼╝e mam umiej─Ötno┼Ťci.
  • Czy to jest logiczne?
    Tak, mog─ů by─ç lepsi ode mnie ale to ja dosta┼éam to zadanie do zrobienia.
  • Czy to jest konstruktywne?
    Nie, m├│wienie sobie, ┼╝e si─Ö nie nadaje nie wzmacnia mnie ani motywuje.

Jestem inna, więc nie zasługuję na ten projekt.

  • Czy to prawda?
    Tak, jestem inna (np. ze względu na wykształcenie)
  • Czy to jest logiczne?
    No nie. To, ┼╝e nie mam MBA nie oznacza, ┼╝e nie mog─Ö wzi─ů─ç tego projektu.
  • Czy to jest wspieraj─ůce?
    Nie bardzo.

Nie zdałam egzaminu, bo za mało się starałam i jestem do niczego.

  • Czy to prawda?
    Tak, nie zdałam egzaminu.
  • Czy to jest logiczne?
    By─ç mo┼╝e mog┼éam wi─Öcej si─Ö pouczy─ç, by by─ç bardziej przygotowan─ů.
    Nie, nie jest logiczne m├│wienie, ┼╝e jestem do niczego na bazie jednego egzaminu. Zda┼éam ich do tej pory kilkadziesi─ůt.
  • Czy to jest konstruktywne?
    Nie, wyrzucanie sobie i obwinianie siebie nie pomaga. Podejd─Ö do tematu jeszcze raz wyci─ůgaj─ůc wnioski z tego do┼Ťwiadczenia.

Poznaj swoje mocne strony

Kolejn─ů rzecz─ů, kt├│r─ů mo┼╝esz zacz─ů─ç robi─ç dla wzmocnienia swojej samooceny to wypisanie swoich mocnych stron, umiej─Ötno┼Ťci, talent├│w czyli wszystkiego, co uwa┼╝asz za swoje zasoby. Wszystko to, z czego jeste┼Ť dumna, co lubisz i cenisz w sobie. Wiem, wiele z nas ma z tym nie lada wyzwanie, bo skupiamy si─Ö przede wszystkim na brakach. Im cz─Ö┼Ťciej b─Ödziesz robi─ç sobie tak─ů list─Ö, im cz─Ö┼Ťciej b─Ödziesz zadawa─ç sobie pytanie: co zrobi┼éam, ┼╝e to osi─ůgn─Ö┼éam? jakie umiej─Ötno┼Ťci wykorzysta┼éam w danej sytuacji, tym bardziej u┼Ťwiadomisz sobie i poczujesz ogrom swoich zasob├│w. I jest szansa, ┼╝e zaczniesz celebrowa─ç sukcesy.

***

Dagmara Seliga – psycholog i coach z 15 letnim do┼Ťwiadczeniem w mi─Ödzynarodowym ┼Ťrodowisku biznesowym. Pasjonatka wzmacniania kobiet i pracy nad syndromem oszusta. Wierzy w holistyczne podej┼Ťcie w pomaganiu klientkom, do czego wykorzystuje wiedz─Ö z zakresu psychosomatyki. Autorka programu ÔÇ×Jak przej┼Ť─ç przez zmian─ÖÔÇŁ w aplikacji MyOla. Poszukuje inspiracji w duchowo┼Ťci i sztuce.