uzale┼╝nienie od telefonu

Nie umiesz ┼╝y─ç bez telefonu? Zobacz, czym to grozi

Dagny Kurdwanowska

Dotykamy swojego telefonu prawie 3 tysi─ůce razy dziennie. Kiedy korzystanie z technologii zmienia si─Ö w uzale┼╝nienie?

Kilka dni temu z ciekawo┼Ťci─ů przegl─ůda┼éam technologiczne nowo┼Ťci do kuchni. Moje szczeg├│lne zainteresowanie wzbudzi┼éa waga po┼é─ůczona poprzez wi-fi z aplikacj─ů w smartfonie. Aplikacja pokazywa┼éa przepis i dba┼éa, ┼╝eby zwa┼╝y─ç i odmierzy─ç na wadze dok┼éadnie tak─ů ilo┼Ť─ç sk┼éadnik├│w, jaka potrzebna jest do przygotowania potrawy. Sprytne prawda?

Internet rzeczy to ju┼╝ nasza rzeczywisto┼Ť─ç. Smartfony i tablety staj─ů si─Ö naszymi ma┼éymi centrami dowodzenia. Sprawdzamy w nich maile, wiadomo┼Ťci od przyjaci├│┼é, stan powietrza w mie┼Ťcie. Dzi─Öki nim uczymy si─Ö j─Özyk├│w obcych, realizujemy plany dietetyczne i ogl─ůdamy filmy. Pod┼é─ůczamy je do urz─ůdze┼ä kuchennych, ┼╝eby szybciej i lepiej gotowa─ç. Nowoczesne urz─ůdzenia wspieraj─ů nasz─ů kreatywno┼Ť─ç, dbaj─ů o plan dnia, list─Ö obowi─ůzk├│w, a je┼Ťli kto┼Ť ma specjaln─ů aplikacj─Ö, to i o work-life balance. Na koniec dnia pomagaj─ů nam si─Ö tak┼╝e zrelaksowa─ç i pomedytowa─ç.

W idealnym ┼Ťwiecie, dzi─Öki nowym technologiom nasz potencja┼é rozkwita┼éby, a my sami byliby┼Ťmy lepiej zorganizowani, bardziej zrelaksowani i zadowoleni z ┼╝ycia. No c├│┼╝, w prawdziwym ┼Ťwiecie, opr├│cz blask├│w, wida─ç coraz powa┼╝niejsze cienie naszego nieumiarkowanego zach┼éy┼Ťni─Öcia si─Ö nowymi technologiami. Korzystamy z nich bez umiaru, ┼Ťpimy z telefonami pod poduszk─ů i co chwila nerwowo wyci─ůgamy je z kieszeni, by sprawdzi─ç, czy nie przysz┼éy nowe powiadomienia z Facebooka lub Instagrama. Naukowcy wyliczyli, ┼╝e dotykamy swoich smartfon├│w prawie 3 tysi─ůce razy dziennie! ┼╗yjemy w spo┼éecze┼ästwie cyfrowym, ale czy to musi oznacza─ç, ┼╝e jeste┼Ťmy niewolnikami technologii? Czy technologia zmieni┼éa nas w fonoholik├│w?

Temu problemowi postanowi┼éa przyjrze─ç si─Ö Fundacja Dbam o M├│j Z@si─Ög. Przeprowadzi┼éa badania kt├│rych efektem jest obszerny raport. Cho─ç badania prowadzone by┼éy przede wszystkim z my┼Ťl─ů o m┼éodzie┼╝y, rodzicach i nauczycielach, z wniosk├│w Raportu mog─ů skorzysta─ç wszyscy, kt├│rzy czuj─ů, ┼╝e urz─ůdzenia i nowe technologie zacz─Ö┼éy dominowa─ç w ich ┼╝yciu.

Problem fonoholizmu, bo tak nazywa si─Ö uzale┼╝nienie od smartfon├│w to zjawisko stosunkowe nowe. Nie jest uj─Öte w ┼╝adnej mi─Ödzynarodowej klasyfikacji chor├│b psychicznych. Wci─ů┼╝ nie wiadomo tak┼╝e dok┼éadnie, co powoduje nawykowe si─Öganie po telefon. ÔÇ×Nie powinni┼Ťmy m├│wi─ç o zjawisku uzale┼╝nienia od urz─ůdze┼ä cyfrowych, lecz o zaburzeniu w u┼╝ywaniu/ u┼╝ytkowaniu. Gdyby traktowa─ç smartfony jako mini-komputery w┼é─ůczone do sieci Internetu, mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e narz─Ödzie, jakim jest smartfon, komputer, tablet, u┼╝ywane w spos├│b nieodpowiedzialny, mo┼╝e
przyczynia─ç si─Ö do uzale┼╝nienia od InternetuÔÇŁ – czytamy w raporcie.

Podstawowy wniosek p┼éyn─ůcy z raportu b─Ödzie dla wielu os├│b oczywisty ÔÇô dla m┼éodych ludzi technologia to ju┼╝ naturalny element rzeczywisto┼Ťci. Dzieci i nastolatki ┼Ťwietnie radz─ů sobie z obs┼éug─ů smart urz─ůdze┼ä. Korzystaj─ů z nich w szkole, w czasie wolnym, podczas spotka┼ä z przyjaci├│┼émi. Gdzie tkwi haczyk? O ile ┼Ťwietnie radz─ů sobie z technologiami, coraz s┼éabiej odnajduj─ů si─Ö w relacjach i w ┼Ťwiecie, w kt├│rym telefon jest wy┼é─ůczony.

ÔÇ×U┼╝ytkownik, kt├│ry w spos├│b niekontrolowany, na┼éogowy, kompulsywny korzysta w ┼╝yciu codziennym z r├│┼╝nego rodzaju medi├│w cyfrowych, urz─ůdze┼ä mobilnych, Internetu, to u┼╝ytkownik ÔÇ×niezagospodarowanyÔÇŁ w relacjach mi─ÖdzyludzkichÔÇŁ – zauwa┼╝aj─ů tw├│rcy raportu. A to w┼éa┼Ťnie dobra i silna relacja z rodzice, a p├│┼║niej tak┼╝e z partnerem chroni przed ryzykownym i nawykowym korzystaniem z cyfrowych urz─ůdze┼ä mobilnych.

Lista ponurych konsekwencji zjawiska ÔÇ×always onÔÇŁ jest d┼éuga, a s─ů na niej m.in. problemy
z nauk─ů i koncentracj─ů, spadek aktywno┼Ťci szkolnych i pozaszkolnych. stosowanie r├│┼╝nych
form przemocy, bezsenno┼Ť─ç, depresja. W ostatnich latach zwi─Ökszy┼éa si─Ö zale┼╝no┼Ť─ç mi─Ödzy wyst─Öpowaniem zespo┼éu uzale┼╝nie┼ä zwi─ůzanych z nowymi mediami a oty┼éo┼Ťci─ů.

Pog┼é─Öbianiu problemu w┼Ťr├│d m┼éodzie┼╝y sprzyja brak regu┼é i kontroli. W ok. 40% gospodarstw domowych w og├│le nie s─ů ustalane zasady korzystania z telefonu kom├│rkowego, czy innych urz─ůdze┼ä w domu, w szkole, czy w miejscach publicznych. Efekt jest taki, ┼╝e najpierw u nastolatk├│w, a potem u siebie wyrabiamy nawyk, kt├│ry powoduje, ┼╝e nie odk┼éadamy telefon├│w nawet podczas obiadu czy kawy z przyjaci├│┼émi. R├│wnie┼╝ polskie szko┼éy nie wypracowa┼éy ujednoliconych standard├│w w zakresie korzystania z urz─ůdze┼ä mobilnych.

Raport nie ko┼äczy na diagnozie problemu, ale przedstawia te┼╝ wiele zalece┼ä i pomys┼é├│w na rozwi─ůzanie problemu. W┼Ťr├│d nich s─ů m.in. uzupe┼énienie szkolnych program├│w wychowawczych i profilaktycznych o w─ůtki nawi─ůzuj─ůce do problemu e-uzale┼╝nie┼ä, budowanie odr─Öbnych poradni leczenia uzale┼╝nie┼ä behawioralnych finansowanych ze ┼Ťrodk├│w narodowego funduszu zdrowia czy edukacj─Ö rodzic├│w.

Rola rodzic├│w i os├│b doros┼éych jest w tym przypadku kluczowa, poniewa┼╝ dzieci najcz─Ö┼Ťciej powielaj─ů nawyki, kt├│re podpatruj─ů u nich. Je┼Ťli wi─Öc chcesz, ┼╝eby twoje dziecko korzysta┼éo z telefonu w spos├│b bardziej zr├│wnowa┼╝ony, poka┼╝ mu jak to zrobi─ç, zaczynaj─ůc od siebie.

A oto 10 symptom├│w, kt├│re powinny ci─Ö zaniepokoi─ç:

  1. Nie wyobra┼╝am sobie codziennego ┼╝ycia bez u┼╝ywania telefonu kom├│rkowego.
  2. Noszę przy sobie ładowarkę/baterie w razie, gdyby mój telefon się rozładował.
  3. Cz─Östo zerkam na telefon kom├│rkowy, aby sprawdzi─ç, czy kto┼Ť do mnie nie napisa┼é.
  4. Kiedy jestem poza zasi─Ögiem telefonii kom├│rkowej, robi─Ö wszystko, aby ten zasi─Ög zdoby─ç.
  5. Odbieram po┼é─ůczenia telefoniczne nawet w sytuacjach, w kt├│rych mo┼╝e stwarza─ç to zagro┼╝enie, np. na przej┼Ťciu dla pieszych, kiedy prowadz─Ö samoch├│d.
  6. Staram się mieć telefon zawsze przy sobie również wtedy, kiedy kładę się spać i kiedy wstaję z łóżka.
  7. Czuj─Ö si─Ö z┼éy/z┼éa w towarzystwie i zdenerwowany/a, kiedy z jakich┼Ť powod├│w nie mog─Ö korzysta─ç z telefonu.
  8. Czuj─Ö si─Ö przeci─ů┼╝ony/a informacjami medialnymi.
  9. Je┼Ťli zapomn─Ö wzi─ů─ç telefon ze sob─ů, robi─Ö wszystko, aby jak najszybciej mie─ç go ponownie przy sobie. Bez telefonu czuj─Ö si─Ö niekomfortowo.
  10. Je┼Ťli us┼éysz─Ö d┼║wi─Ök przychodz─ůcej do mnie wiadomo┼Ťci, od razu instynktownie si─Ögam po telefon, przerywaj─ůc to, co w┼éa┼Ťnie robi┼éem/am.

To tylko kilka symptom├│w ÔÇô jest ich o wiele wi─Öcej. Informacje na ich temat oraz na temat rozwi─ůza┼ä znajdziesz w RAPORCIE FUNDACJI DBAM O M├ôJ Z@SI─śG

A w przysz┼éym tygodniu przeczytasz u nas wi─Öcej o tym, jak korzysta─ç z telefon├│w w spos├│b bardziej zr├│wnowa┼╝ony. Ju┼╝ dzi┼Ť pierwsza podpowied┼║: wy┼é─ůcz wszystkie powiadomienia z serwis├│w spo┼éeczno┼Ťciowych i skrzynki mailowej. Wyznacz sobie godziny, w kt├│rych b─Ödziesz na nie wchodzi┼éa i sprawdza┼éa, czy s─ů nowe wiadomo┼Ťci. Dzi─Öki temu telefon przestanie pika─ç, co kilka minut, a Tobie ┼éatwiej b─Ödzie walczy─ç z nawykiem ci─ůg┼éego sprawdzania, kto napisa┼é.