Za艂amana, smutna kobieta siedz膮ca na pod艂odze

Twarz膮 w twarz z molestowaniem seksualnym. Prawniczka podpowiada, co musisz wiedzie膰 na ten temat

Monika Wieczorek

Akcja #MeToo odbi艂a si臋 szerokim echem na ca艂ym 艣wiecie. Tak偶e polskie media spo艂eczno艣ciowe zala艂a fala wyzna艅 kobiet, kt贸re u偶ywaj膮c hasztaga opisywa艂y swoje do艣wiadczenia 鈥 pr贸by gwa艂t贸w, niechciany dotyk, niechciane komunikaty. Jedni reagowali wsp贸艂czuciem i gestami solidarno艣ci. Inni podwa偶ali zasadno艣膰 oskar偶e艅, m贸wi膮c, 偶e to 偶adne molestowanie, ale zwyk艂a przesada. Co zatem jest, a co nie jest molestowaniem seksualnym? Wszystkie w膮tpliwo艣ci rozwiewa prawniczka, Monika Wieczorek. Koniecznie przeczytajcie jej komentarz i przekazujcie dalej 鈥 w ten spos贸b budujemy 艣wiadomo艣膰 problemu i edukujemy tych, kt贸rzy o problemie molestowania wiedz膮 wci膮偶 zbyt ma艂o.

Ramy prawne

M臋偶czy藕ni taksuj膮 je wzrokiem od g贸ry do do艂u, 艂api膮 za po艣ladki lub piersi, nazywaj膮 鈥瀔***鈥, wysy艂aj膮 mailem opisy fantazji seksualnych, rozpinaj膮 rozporek podczas podr贸偶y samochodem. Tak wiele kobiet w ramach akcji #metoo (w polskiej wersji #jate偶) opisuje przypadki molestowania seksualnego, jakiego do艣wiadczy艂y ze strony m臋偶czyzn. Prawo zakazuje molestowania seksualnego na r贸偶nych p艂aszczyznach 鈥 bez wzgl臋du na podstaw臋 prawn膮 zachowanie to jest sankcjonowane i mo偶esz domaga膰 si臋 naprawienia wyrz膮dzonej ci krzywdy.

Definicj臋 molestowania seksualnego znajdziesz w kodeksie pracy i ustawie antydyskryminacyjnej (ustawa o wdro偶eniu niekt贸rych przepis贸w Unii Europejskiej w zakresie r贸wnego traktowania). Obie definicje s膮 podobne i sprowadzaj膮 si臋 do tego, 偶e molestowaniem seksualnym jest:

1) ka偶de niepo偶膮dane zachowanie o charakterze seksualnym lub odnosz膮ce si臋 do p艂ci,

2) wyra偶one:
a. fizycznie,
b. werbalnie
c. lub pozawerbalnie,

3) kt贸rego celem lub skutkiem jest naruszenie godno艣ci, w szczeg贸lno艣ci stworzenie atmosfery:
a. zastraszaj膮cej,
b. wrogiej,
c. poni偶aj膮cej,
d. upokarzaj膮cej
e. lub uw艂aczaj膮cej.

Molestowanie seksualne to forma dyskryminacji ze wzgl臋du na p艂e膰, co powoduje, 偶e na jego skutek mo偶na 偶膮da膰 odszkodowania za naruszenie zasady r贸wnego traktowania, w tym tak偶e za doznan膮 krzywd臋 w postaci ujemnych prze偶y膰 psychicznych.

CZYTAJ TAK呕E: MOBBING I DYSKRYMINACJA 鈥 JAK WALCZY膯 Z NIMI SKUTECZNIE? PRZECZYTAJ ROZMOW臉 Z MONIK膭 WIECZOREK

Musisz si臋 sprzeciwi膰

Ale nie ka偶de zachowanie dotycz膮ce p艂ci lub seksualno艣ci b臋dzie molestowaniem seksualnym. Aby za takie je uzna膰 osoba, wobec kt贸rej jest skierowane nie mo偶e si臋 na nie zgadza膰. Flirt, a nawet bezczelny i ordynarny podryw nie b臋dzie molestowaniem seksualnym, je偶eli obie strony si臋 na to zgadzaj膮. W sensie prawnym dla stwierdzenia, 偶e takie zachowanie jest niedozwolone konieczne jest wyra偶enie sprzeciwu.

Musi to by膰 sprzeciw wyra藕ny, to znaczy taki, 偶e druga strona z powodzeniem odbierze znaczenie sygna艂u o braku akceptacji. W praktyce, dla zachowania mo偶liwo艣ci skutecznej drogi prawnej, sprzeciw najlepiej wyrazi膰 werbalnie, przy 艣wiadkach lub pisemnie (sms, komunikator, mail). Mo偶e by膰 nim jednak i niewerbalne zachowanie: trza艣ni臋cie drzwiami, p艂acz, odsuni臋cie si臋 od naruszyciela. S膮dy w sprawach z zakresu dyskryminacji dla okre艣lenia, czy konkretne zdarzenie by艂o zabronione pos艂uguj膮 si臋 tzw. wzorcem osoby rozs膮dnej, tak偶e w zakresie tego, czy naruszyciel m贸g艂 swobodnie i bez przeszk贸d oceni膰, czy jego zachowanie jest akceptowane przez drug膮 stron臋, czy te偶 nie.

I je偶eli jakakolwiek osoba taksuje ci臋 wzrokiem, 艂apie za po艣ladki lub piersi, nazywa 鈥瀔***鈥, wysy艂a mailem opis fantazji seksualnych, czy rozbiera si臋 w samochodzie 鈥 to jest to molestowanie seksualne zawsze wtedy, je偶eli sprzeciwisz si臋 takiemu zachowaniu.

Tak偶e wtedy, kiedy do艣wiadczasz innych zachowa艅 seksualnych lub dotycz膮cych p艂ci, do kt贸rych najcz臋艣ciej zalicza si臋:

1) dotykanie, g艂askanie, cmokanie, gwizdanie, poca艂unki,
2) komentarze lub uwagi seksistowskie lub o charakterze seksualnym,
3) eksponowanie przedmiot贸w o charakterze seksualnym (kubki, kalendarze, fotografie),
4) propozycje seksualne.

W pracy inaczej, ni偶 w innych obszarach

I chocia偶 molestowaniem seksualnym b臋d膮 nieakceptowane zachowania w r贸偶nych sytuacjach 偶yciowych, to ochrona prawna jest ju偶 uzale偶niona od tego, w jakich relacjach do niego dosz艂o.

Najszersza ochrona przys艂uguje w pracy, bez wzgl臋du na to, czy pracuje si臋 na podstawie umowy o prac臋, czy umowy cywilnoprawnej (zlecenia, o dzie艂o, o wsp贸艂prac臋). Tu zastosowanie znajduj膮 przepisy kodeksu pracy (stosunek pracy) i ustawy antydyskryminacyjnej (umowy cywilnoprawne). Ka偶dy, kto do艣wiadczy艂 molestowania seksualnego mo偶e 偶膮da膰 odszkodowania za naruszenie zasady r贸wnego traktowania, tak偶e za doznan膮 krzywd臋.

Przewa偶nie kobiety, cho膰 m臋偶czy藕ni r贸wnie偶, do艣wiadczaj膮 w pracy obra藕liwych, dotycz膮cych seksualno艣ci komentarzy. To najcz臋艣ciej 偶arty, wulgarne komentarze dotycz膮ce ubioru, ale i zdrobnienia imion czy infantylne zwroty wywo艂uj膮ce poczucie bycia osob膮 gorsz膮 tylko ze wzgl臋du na swoj膮 p艂e膰. Gdy kobieta na stanowisku menad偶erskim w trakcie wa偶nych negocjacji us艂yszy od swojego kolegi 鈥瀕aleczko, masz jeszcze jakie艣 inne propozycje, bo b臋dziemy ko艅czy膰?鈥 lub gdy kole偶anka do jedynego w zespole m臋偶czyzny powie 鈥瀌obrze, 偶e jeste艣 chocia偶 przystojny鈥 鈥 to wszystko molestowanie seksualne, je偶eli odbiorca komunikatu si臋 na to nie zgadza. A je艣li pomi臋dzy wsp贸艂pracownikami by艂 romans lub zwi膮zek i po jego zako艅czeniu jedna z os贸b dalej pr贸buje dotyka膰 czy ca艂owa膰 w pracy t臋 drug膮? To tak偶e molestowanie seksualne, gdy偶 zako艅czenie relacji odbiera prawo do dalszych tego rodzaju zachowa艅.

Inaczej jest, gdy podobny komentarz lub inne przejawy molestowania seksualnego maj膮 miejsce poza 艣rodowiskiem pracy. Tu ochrona 鈥 na podstawie ustawy antydyskryminacyjnej – sprowadza si臋 jedynie do sytuacji dotycz膮cych dost臋pu i warunk贸w korzystania z zabezpieczenia spo艂ecznego, dost臋pu do d贸br i us艂ug, nabywania praw i energii, je偶eli s膮 oferowane publicznie. To bardzo w膮ski zakres. Ochrona nie przys艂uguje, np. w takich obszarach, jak edukacja czy ochrona zdrowia. Nie znajdzie jej wi臋c np. studentka, do kt贸rej wyk艂adowca wy艣le wulgarnego maila.

Osoby, kt贸rym ani kodeks pracy, ani ustawa antydyskryminacyjna nie przyznaj膮 ochrony mog膮 poszukiwa膰 jej w przepisach kodeksu cywilnego dotycz膮cych ochrony d贸br osobistych. Zgodnie z aktualnym orzecznictwem s膮dowym ka偶dy przejaw dyskryminacji 鈥 w tym dyskryminacji ze wzgl臋du na p艂e膰 鈥 stanowi naruszenie godno艣ci. A godno艣膰 to podstawowe dobro osobiste ka偶dego cz艂owieka.
W przypadku zdarze艅 wi臋kszego kalibru, jak zgwa艂cenie czy naruszenie nietykalno艣ci cielesnej pozostaje w dalszym ci膮gu droga karna.

Fa艂szywe oskar偶enia

Reakcja 艣rodowiska na molestowanie seksualne to kluczowa kwestia przy udzielaniu wsparcia i ochrony osobie, kt贸ra do艣wiadczy艂a takiego zachowania. Ma to szczeg贸lne znaczenie w miejscu pracy. Dlatego coraz wi臋cej pracodawc贸w decyduje si臋 na wdro偶enie polityki przeciwdzia艂ania dyskryminacji i mobbingu, w ramach kt贸rych powo艂uj膮 niezale偶n膮 komisj臋 wyja艣niaj膮c膮, kt贸ra zajmuje si臋 badaniem sprawy wewn膮trz organizacji i proponuje adekwatne rozwi膮zania dla poprawy sytuacji.

Otrzymuj膮c zg艂oszenie lub informacj臋 o podejrzeniu molestowania seksualnego nale偶y zawsze zweryfikowa膰 tre艣膰 zarzut贸w. Bez wzgl臋du na to, czy dotyczy to pracownika, czy osoby wsp贸艂pracuj膮cej na podstawie umowy cywilnoprawnej. Molestowanie seksualne to bardzo delikatny grunt i zawsze nale偶y weryfikowa膰 stawiane zarzuty, aby nie dopu艣ci膰 do sytuacji, w kt贸rej osoba pom贸wiona o takie zachowanie zostanie wykluczona przez grup臋 pracownicz膮 lub towarzysk膮. Fa艂szywe oskar偶enia o molestowanie seksualne mog膮 by膰 bowiem podstaw膮 domagania si臋 przez osob臋 pom贸wion膮 ochrony zar贸wno na drodze cywilnej (ochrona d贸br osobistych), jak i karnej (znies艂awienie, zniewaga).

***

O autorce:

Monika Wieczorek 鈥 radca prawny.聽Doradza innowacyjnym przedsi臋biorcom znajduj膮cym si臋 na dw贸ch najbardziej wra偶liwych p艂aszczyznach prowadzenia biznesu: w okresie intensywnego rozwoju oraz w czasie kryzysu. Cz艂onek sta艂ych komisji wyja艣niaj膮cych w sp贸艂kach kapita艂owych badaj膮cych wyst臋powanie nieprawid艂owo艣ci i dzia艂a艅 niepo偶膮danych. Cz艂onek Rady Nadzorczej jednej ze sp贸艂ek notowanych na Gie艂dzie Papier贸w Warto艣ciowych.

Zarejestruj si臋 aby otrzyma膰 newsletter

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost臋p w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid艂owego dzia艂ania strony. Je偶eli nie wyra偶asz na to zgody, mo偶esz zmieni膰 ustawienia w swojej przegl膮darce. Zobacz wi臋cej w Polityce Prywatno艣ci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close