Motyla noga! Dlaczego przeklinamy i w czym nam to pomaga?

Dagny Kurdwanowska

Przeklinamy na pot臋g臋. W windach, w korkach, w autobusach i tramwajach, na przyj臋ciach i na kawie z kole偶ank膮. Dlaczego to robimy i w czym nam pomaga przeklinanie?

鈥濷 ku*wa, nie uwierzysz na jakim za&*istym filmie by艂am!鈥 – wyznaje w autobusie przez telefon pewna elegancka dziewczyna. 鈥濼y g艂upi ch*uju! Jak jedziesz?!鈥 – nie kryje oburzenia kierowca, kt贸remu drog臋 zajecha艂 rowerzysta. 鈥濷dp&*dol si臋, sk#*%synu!鈥 – nie pozostaje mu d艂u偶ny rowerzysta. Przeklinamy wsz臋dzie 鈥 na ulicy, w kawiarniach, coraz cz臋艣ciej tak偶e w pracy. Przeklinamy po r贸wno 鈥 kobiety i m臋偶czy藕ni. Oni jak szewc, a my jak w艣ciek艂e osy. 鈥濷 ku*wa鈥 sta艂o si臋 tak powszechne jak 鈥瀌zie艅 dobry鈥 i 鈥濩o u ciebie s艂ycha膰?鈥. W艂a艣ciwie powinnam si臋 przyzwyczai膰. Zreszt膮 sama 艣wi臋ta nie jestem. Ostatnio zakl臋艂am siarczy艣cie, gdy dosta艂am maila z mas膮 b艂臋d贸w ortograficznych. Ka偶dy pow贸d jest dobry, 偶eby sobie ul偶y膰. Tylko, czy aby na pewno przeklinanie robi nam dobrze?

Tu opinie s膮 rozbie偶ne. Z jednej strony bowiem, przeklinanie to spos贸b na to, 偶e poradzi膰 sobie z trudnymi emocjami 鈥 gniewem, agresj膮, strachem i frustracj膮. M贸wi膮c 鈥濷 ku*wa!鈥 w rzeczywisto艣ci chcemy powiedzie膰 鈥 鈥濧le mnie wkurzy艂e艣鈥, ewentualnie 鈥 鈥濵am ju偶 tego po dziurki w nosie, przeginasz鈥 lub 鈥濧le si臋 przestraszy艂am!鈥. Zdarza si臋, 偶e to objaw zaskoczenia, zdziwienia lub zachwytu. Badacze czasami nazywaj膮 przekle艅stwa 鈥瀞艂owami tabu鈥, poniewa偶 wiele z nich wywodzi si臋 z tej sfery lub jej dotyka. We藕my sfer臋 seksu i obyczajowo艣ci, kt贸r膮 reprezentuj膮 cho膰by 鈥瀙ie#*ol si臋鈥 lub 鈥瀞k#*%syn鈥. Przeklinamy wi臋c tak偶e po to, 偶eby nieco je oswoi膰. Amerykanie poszli jeszcze o krok dalej. Prawdziwym bestsellerem s膮 kolorowanki, w kt贸rych koloruje si臋 przekle艅stwa. Podobno nic tak nie redukuje stresu, jak pomalowanie na r贸偶owo otoczonego kwiatkami i koci膮tkami s艂owa 鈥濬UCK鈥.

A zatem przeklinamy, by da膰 upust emocjom, uwolni膰 si臋 od nich i prze偶y膰 co艣 w rodzaju oczyszczenia. Jest jednak i druga strona medalu, poniewa偶 przekle艅stwa, b臋d膮c wyj艣ciem awaryjnym, staj膮 si臋 w ko艅cu wytrychem do za艂atwienia wszystkiego, co trudne. Co wi臋cej pozwalamy sobie na przeklinanie tam, gdzie inni tak偶e ch臋tnie przeklinaj膮. Je艣li wi臋c wok贸艂 nas s艂yszymy, 偶e wszyscy rzucaj膮 mi臋sem, do艂膮czymy najpewniej do nich przy najbli偶szej okazji. To t艂umaczy, dlaczego coraz wi臋cej przekle艅stw pojawia si臋 tak偶e w sytuacjach zawodowych. Do niedawna w wi臋kszo艣ci firm przeklinanie by艂o postrzegane jako wyraz profesjonalizmu i braku kultury. Dzi艣 bywa r贸偶nie, a s艂owo 鈥瀦aje^%isty鈥 potrafi pojawi膰 si臋 tak偶e podczas oficjalnych spotka艅. Wystarczy, 偶e jedna osoba zacznie sobie pozwala膰 na przeklinanie, by uruchomi膰 reakcj臋 艂a艅cuchow膮.

Przeklinanie jest wi臋c mechanizmem, kt贸ry sam si臋 nakr臋ca. Dlaczego jednak tyle os贸b przeklina? Tu g艂os trzeba odda膰 psychologom spo艂ecznym i socjologom, kt贸rzy t艂umacz膮 to narastaj膮cym napi臋ciem w spo艂ecze艅stwie, zwi臋kszeniem poziomu agresji w przestrzeni publicznej i mediach. Tak wiele spraw nas wkurza i stresuje, 偶e coraz cz臋艣ciej musimy sobie porz膮dnie zakl膮膰, 偶eby jako艣 sobie z tym poradzi膰. W tym sensie przekle艅stwa bywaj膮 tak偶e oznak膮 bezsilno艣ci.

Czy zatem warto stosowa膰 zamienniki przekle艅stw? Zach臋ca do tego wujek Dobra Rada. Jego propozycja to 鈥濵otyla noga!鈥. S膮 i inne, np. Do kro膰set! Na psa urok! A niech mnie! Kurza stopa! A niech mnie kule bij膮! Kurcz臋 blade! Jasny gwint! Cho膰 brzmi膮 l偶ej, mog膮 spe艂ni膰 swoje zadanie. Psychologowie uwa偶aj膮, 偶e liczy si臋 nie samo znaczenie s艂owa, ile emocja, kt贸ra stoi za przekle艅stwem. Obiecuj臋 wi臋c sobie, 偶e nast臋pnym razem, kiedy kto艣 nie藕le mnie wpapryczy, powiem mu tylko: Do stu piorun贸w! I 艂adniej, i mimo wszystko bardziej kulturalnie.

A co Ty s膮dzisz o przeklinaniu?