wypalenie zawodowe

Wypalenie zawodowe – czym jest i jakie s─ů jego przyczyny?

Patrycja Sawicka-Sikora

Wypalenie zawodowe jako syndrom - rozwija si─Ö w czasie. Powstaje jako skutek niemo┼╝no┼Ťci poradzenia sobie z d┼éugotrwa┼éym stresem w pracy. Dla ka┼╝dego tym stresem mo┼╝e by─ç co┼Ť innego, jednak okazuje si─Ö, ┼╝e istnieje 6 obszar├│w nieodpasowania do pracy, dobrze zbadanych i opisanych w nurcie bada┼ä prowadzonych przez Christine Maslach ÔÇô pionierk─Ö bada┼ä nad wypaleniem zawodowym, kt├│re s─ů uniwersalne i pozwalaj─ů dokona─ç zmian w ┼Ťrodowisku pracy, dzi─Öki kt├│rym prawdopodobie┼ästwo wyst─ůpienia wypalenia zawodowego si─Ö zmniejsza. Maj─ůc tak─ů ┼Ťwiadomo┼Ť─ç, mo┼╝emy lepiej podejmowa─ç decyzje zawodowe, dba─ç o siebie w pracy, a managerowie i liderzy, mog─ů lepiej wspiera─ç pracownik├│w i zespo┼éy i rozw├│j biznesu.

Definicja WYPALENIA ZAWODOWEGO zawarta w ICD-11

Po ponad 50 latach od rozpocz─Öcia bada┼ä nad syndromem wypalenia zawodowego – w najnowszej wersji dokumentu nazywanego Mi─Ödzynarodow─ů Klasyfikacj─ů Chor├│b (ICD-11) znalaz┼éa si─Ö rozbudowana jego definicja, kt├│ra bywa uznawana za opis objaw├│w. Wci─ů┼╝ jednak wypalenie zawodowe nie jest klasyfikowane jako stan chorobowy, a jako zjawisko zawodowe, dlatego mimo nadziei, wci─ů┼╝ nie mo┼╝e by─ç podstaw─ů do wystawienia zwolnienia lekarskiego.

Wypalenie zawodowe to syndrom zawodowy, powstaj─ůcy w wyniku przewlek┼éego stresu w miejscu pracy, z kt├│rym nie uda┼éo si─Ö skutecznie poradzi─ç. Charakteryzuj─ů go trzy wymiary – niekiedy nazywane stadiami jego rozwoju: wyczerpanie, poczucie negatywizmu lub cynizmu oraz zmniejszona skuteczno┼Ť─ç zawodowa.

Ostatnio w debacie publicznej pojawi┼éy si─Ö terminy akie jak wypalenie rodzicielskie, wypalenie ┼╝yciowe, nie s─ů one to┼╝same wg definicji i prowadzonych bada┼ä naukowych WYPALENIE ZAWODOWE to syndrom, kt├│ry dotyczy zjawisk zachodz─ůcych w kontek┼Ťcie zawodowym i nie powinno by─ç stosowane do opisu do┼Ťwiadcze┼ä w innych obszarach ┼╝ycia.

Gdzie szuka─ç przyczyn wypalenia zawodowego?

Wypalenie zawodowe powstaje na styku czynnik├│w indywidualnych, interpersonalnych i organizacyjnych. Dlaczego jednak nie wszystkich dotyka w tym samym stopniu? Z bada┼ä wiemy, ┼╝e mo┼╝e ono dotkn─ů─ç ka┼╝dego, w ka┼╝dym wieku, na ka┼╝dym stanowisku.┬á

Ryzyko wzrasta, gdy wykonujemy prac─Ö zwi─ůzan─ů z tzw. intensywnymi kontaktami z innymi lud┼║mi. Zawody tzw. pomocowe by┼éy pierwsz─ů grup─ů os├│b, w kt├│rych badany by┼é syndrom wypalenia zawodowego. Dzi┼Ť ju┼╝ wiemy, ┼╝e dotyczy tak┼╝e innych zawod├│w, wystarczy zobaczy─ç, jak ┼Ťwiat si─Ö zmieni┼é, bo w wielu innych zawodach takie intensywne kontakty interpersonalne maj─ů miejsce np. obs┼éuga klienta, sprzedawca, konsultant etc. Patrz─ůc z indywidualnej perspektywy, cz─Ö┼Ťciej wypalenie zawodowe dotyka jednostki ambitne, maj─ůce predyspozycje do silnego emocjonalnego anga┼╝owania si─Ö ze sk┼éonno┼Ťciami do perfekcjonizmu. Tak┼╝e podatno┼Ť─ç na wypalenie jest wi─Öksza w┼Ťr├│d os├│b, dla kt├│rych praca jest misj─ů i tych, co maj─ů sk┼éonno┼Ťci do pracoholizmu. A tak┼╝e w┼Ťr├│d tych, co maj─ů wysoko postawion─ů poprzeczk─Ö i nieustannie sobie j─ů podnosz─ů. Pami─Ötajmy jednak, ┼╝e rozw├│j wypalenia zawodowego, zwi─Ökszaj─ů tak┼╝e a mo┼╝e przede wszystkim czynniki organizacyjne i ┼Ťrodowiskowe.

Pionierka bada┼ä nad wypaleniem zawodowym i jednocze┼Ťnie tw├│rczyni testu MBI wykorzystywanego do mierzenia poziomu wypalenia ┬á-Maslach Burnout Inventory Survey – wraz z Michaelem P.Leiterem opracowali model niedopasowania do pracy, kt├│ry wskazuje odpowiedzi na to, jak miejsce pracy, ┼Ťrodowisko pracy mo┼╝e wspiera─ç rozkwit pracownik├│w, zespo┼é├│w i biznesu albo zwi─Öksza─ç rozw├│j wypalenia zawodowego.

W ramach prowadzonych badań wyodrębnili oni 6 obszarów, w których niedopasowanie ma kluczowy wpływ na powstawanie i rozwój wypalenia zawodowego. 

6 cech ┼Ťrodowiska pracy zwi─Ökszaj─ůcych ryzyko wypalenia zawodowego

  1. Niesprawiedliwe traktowanie w pracy
  2. Niezarz─ůdzalne obci─ů┼╝enie prac─ů
  3. Nieadekwatne wynagradzanie 
  4. Brak wi─Özi i wsp├│lnoty
  5. Nadmierna kontrola
  6. Konflikt warto┼Ťci i brak sensu

Co mo┼╝na zrobi─ç, by zatrzyma─ç rozw├│j WYPALENIA ZAWODOWEGO? Dokona─ç odpowiednich zmian ww. Obszarach. To proces mo┼╝liwy, mierzalny i przynosz─ůcy profity dla wszystkich, bo naprawd─Ö dobre samopoczucie w pracy nie stoi w sprzeczno┼Ťci z niczyim planem.

Czy wypalenie zawodowe samo przejdzie? 

Je┼Ťli podejrzewamy u siebie, swoich pracownik├│w, bliskich, ┼╝e dotkn─ů┼é ich syndrom WYPALENIA ZAWODOWEGO, to warto zareagowa─ç. Im d┼éu┼╝ej trwamy w tym stanie, tym trudniej b─Ödzie wr├│ci─ç do r├│wnowagi i normalnego funkcjonowania. Cz─Östo podstaw─ů zmian dla os├│b indywidualnych jest zmiana ich relacji z prac─ů. ┼üatwiej przej┼Ť─ç przez ten proces korzystaj─ůc z us┼éug do┼Ťwiadczonego specjalisty, kogo┼Ť, kto zna temat i ma kompetencje jako psycholog, psychoterapeuta, coach – by pom├│c dokona─ç odpowiednich zmian w ┼Ťrodowisku pracy, ale i w stylu ┼╝ycia.

Patrycja Sawicka-Sikora

O autorce

Patrycja Sawicka ÔÇô Sikora

Psychlo┼╝ka biznesu, promuj─ůca filozofi─Ö #SmartWorking, jej priorytetem jest wykreowanie mody na tworzenie wspieraj─ůcego ┼Ťrodowiska pracy. Specjalizuje si─Ö w pracy w obszarze wypalenia zawodowego i job craftingu. Wyk┼éadowca Uniwersytetu SWPS. Wi─Öcej informacji: patrycjasawickasikora.pl.

Masz pytania? Napisz: