Czy perfekcjonizm komplikuje Ci ┼╝ycie?

Czy perfekcjonizm komplikuje Ci ┼╝ycie?

Małgorzata Kwiatkowska

Czy zastanawiasz si─Ö czasami, dlaczego zawsze dajesz z siebie wszystko, dlaczego musisz by─ç idealna/ idealny w ka┼╝dej roli, jak─ů pe┼énisz? Je┼Ťli tak, prawdopodobnie zmagasz si─Ö z perfekcjonizmem, kt├│ry jak cie┼ä pod─ů┼╝a za Tob─ů, nieustannie podpowiadaj─ůc, ┼╝e wszystko co robisz, nie jest wystarczaj─ůco doskona┼ée.

„I c├│┼╝ w tym z┼éego?” – kto┼Ť zapyta – „Przecie┼╝ perfekcjonizm to zaleta, kt├│ra pozwala wykonywa─ç zadania na najwy┼╝szym poziomie!” Zgadza si─Ö, ludzie odznaczaj─ůcy si─Ö perfekcjonizmem w wi─Ökszo┼Ťci przypadk├│w s─ů pozytywnie oceniani przez otoczenie. Zw┼éaszcza w pracy: osob─Ö maj─ůc─ů perfekcjonistyczne podej┼Ťcie, niedoprowadzone jeszcze do chorobowej skrajno┼Ťci, wi─Ökszo┼Ť─ç pracodawc├│w uzna za skarb.

Sk─ůd si─Ö bierze perfekcjonizm?

1´ŞĆ. Wysokie oczekiwania

Perfekcjonizm cz─Östo wynika z nadmiernych i cz─Östo nierealistycznych oczekiwa┼ä, kt├│re stawiamy sobie sami lub kt├│re stawiaj─ů nam inni. Ci─ůg┼ée d─ů┼╝enie do osi─ůgni─Öcia poziomu doskona┼éo┼Ťci mo┼╝e by─ç wynikiem wychowania, w kt├│rym osi─ůgni─Öcia by┼éy nagradzane tylko wtedy, gdy by┼éy bezb┼é─Ödne. Wysokie standardy mog─ů r├│wnie┼╝ wynika─ç z ch─Öci spe┼énienia oczekiwa┼ä spo┼éecze┼ästwa lub presji w miejscu pracy.

2´ŞĆ. Strach przed pora┼╝k─ů

Perfekcjonizm cz─Östo karmiony jest l─Ökiem przed pora┼╝k─ů. Osoby perfekcjonistyczne obawiaj─ů si─Ö, ┼╝e pope┼énienie b┼é─Ödu lub niepowodzenie b─Ödzie oznacza─ç utrat─Ö uznania lub szacunku innych. Ta obawa mo┼╝e prowadzi─ç do nieustannego stresu i niech─Öci do podejmowania ryzyka.

3´ŞĆ. L─Ök spo┼éeczny

Pragnienie uzyskania uznania i akceptacji innych mo┼╝e prowadzi─ç do perfekcjonizmu. Osoby perfekcjonistyczne cz─Östo obawiaj─ů si─Ö, ┼╝e zostan─ů odrzucone lub niezaakceptowane, je┼Ťli nie spe┼éni─ů wysokich standard├│w. To mo┼╝e skutkowa─ç nadmiernym zwracaniem uwagi na to, co my┼Ťl─ů i czego oczekuj─ů inni ludzie.

4´ŞĆ. Wewn─Ötrzny krytyk

Perfekcjonizmowi cz─Östo towarzyszy wewn─Ötrzna krytyka. Osoby perfekcjonistyczne s─ů niezwykle surowe wobec siebie, cz─Östo stawiaj─ůc sobie niemo┼╝liwe do osi─ůgni─Öcia standardy. To mo┼╝e prowadzi─ç do chronicznego poczucia niewystarczalno┼Ťci i niezadowolenia z siebie.

Perfekcjonizm mo┼╝e by─ç motywuj─ůcy, ale gdy wykracza poza zdrowy poziom, mo┼╝e by─ç ograniczaj─ůcy i stresuj─ůcy.

Je┼Ťli w szkole by┼é_┼Ť prymusem, a rodzice pytali ci─Ö, dlaczego ze sprawdzianu dosta┼é_┼Ť czw├│rk─Ö zamiast pi─ůtki, bardzo prawdopodobne, ┼╝e masz zaszczepion─ů tendencj─Ö do perfekcjonizmu.

Prokrastynacja i wieczne ulepszanie

Sk┼éonno┼Ť─ç do perfekcjonizmu mo┼╝e prowadzi─ç do prokrastynacji, czyli odraczenia w czasie. Perfekcjonista cz─Östo obawia si─Ö pope┼énienia b┼é─Ödu i pod wp┼éywem l─Öku w og├│le nie zaczyna dzia┼éa─ç. Odnosi si─Ö to zw┼éaszcza do zada┼ä nowych, w kt├│rych kto┼Ť si─Ö jeszcze nie sprawdzi┼é. W podobnych sytuacjach perfekcjonista niekiedy poddaje si─Ö prokrastynacji albo wcale nie przyst─Öpuje do realizacji zadania ÔÇô ze strachu przed potencjaln─ů pora┼╝k─ů.

Innym problemem jest wieczne d─ů┼╝enie do ulepszania. Perfekcjonista zawsze znajdzie co┼Ť, co da si─Ö jeszcze poprawi─ç, co powoduje, ┼╝e ka┼╝de zadanie staje si─Ö niemo┼╝liwe do uko┼äczenia. To prowadzi do problem├│w z terminami i nieustannym napi─Öciem.

Droga ku akceptacji

Poni┼╝ej znajdziesz pytania, kt├│re pomog─ů zg┼é─Öbi─ç zjawisko perfekcjonizmu i jego wp┼éyw na ┼╝ycie codzienne.

Czy często odczuwasz potrzebę, aby wszystko co robisz było doskonałe?

Je┼Ťli cz─Östo odczuwasz potrzeb─Ö, aby ka┼╝da czynno┼Ť─ç by┼éa absolutnie doskona┼éa, to mo┼╝e by─ç oznaka perfekcjonizmu. Warto pami─Öta─ç, ┼╝e d─ů┼╝enie do doskona┼éo┼Ťci mo┼╝e by─ç konstruktywne, ale gdy staje si─Ö obsesyjne i ograniczaj─ůce, mo┼╝e prowadzi─ç do stresu i niezadowolenia.

Czy zdarza si─Ö, ┼╝e stawiasz przed sob─ů bardzo wysokie standardy i trudno jest Ci je spe┼éni─ç?

Wysokie standardy mog─ů by─ç motywuj─ůce, ale kiedy s─ů nierealistyczne, mog─ů prowadzi─ç do frustracji. Je┼Ťli regularnie stawiasz przed sob─ů poprzeczk─Ö, kt├│r─ů ci─Ö┼╝ko jest przeskoczy─ç, mo┼╝e to by─ç oznaka perfekcjonizmu. Warto zadba─ç o realistyczne cele i doceni─ç wysi┼éek, niezale┼╝nie od osi─ůgni─Ötych wynik├│w.

Jak reagujesz, gdy pope┼énisz b┼é─ůd lub nie osi─ůgniesz oczekiwanych rezultat├│w?

Reakcja na pope┼énienie b┼é─Ödu lub niesprostanie oczekiwaniom mo┼╝e dostarczy─ç wskaz├│wek dotycz─ůcych perfekcjonizmu. W takich sytuacjach perfekcjonista mo┼╝e prze┼╝ywa─ç silny stres, poczucie winy lub niezadowolenie z siebie.┬á

Czy obawiasz si─Ö, ┼╝e inni b─Öd─ů Ci─Ö ocenia─ç negatywnie, je┼Ťli nie b─Ödziesz perfekcyjn_ w swoich dzia┼éaniach?

Obawa przed ocen─ů innych mo┼╝e by─ç silnym motorem perfekcjonizmu. Perfekcjonista cz─Östo oczekuje, ┼╝e inni oceniaj─ů go tak samo rygorystycznie, jak on sam siebie. To mo┼╝e prowadzi─ç do chronicznego stresu i l─Öku przed ocen─ů innych ludzi.

Czy perfekcjonizm wp┼éywa na Twoje zdrowie psychiczne lub fizyczne, jak np. stres, l─Ök, b├│le g┼éowy, problemy z koncentracj─ů?

Perfekcjonizm mo┼╝e prowadzi─ç do szeregu negatywnych skutk├│w dla zdrowia, zar├│wno psychicznego, jak i fizycznego. Osoby perfekcjonistyczne cz─Östo do┼Ťwiadczaj─ů chronicznego stresu, l─Öku oraz problem├│w z koncentracj─ů. Mog─ů tak┼╝e odczuwa─ç fizyczne objawy, takie jak b├│le g┼éowy czy napi─Öcie mi─Ö┼Ťniowe.

Wnioski z odpowiedzi na te pytania mog─ů pom├│c zrozumie─ç, czy perfekcjonizm jest obecny w naszym ┼╝yciu i czy mo┼╝e by─ç ┼║r├│d┼éem stresu lub innych negatywnych skutk├│w. Je┼Ťli rozpoznasz w sobie tendencj─Ö do perfekcjonizmu, warto zastanowi─ç si─Ö nad tym, czy te wysokie standardy s─ů naprawd─Ö konieczne i czy mo┼╝na nauczy─ç si─Ö akceptowa─ç siebie pomimo niedoskona┼éo┼Ťci. D─ů┼╝enie do doskona┼éo┼Ťci mo┼╝e by─ç cnot─ů, ale tylko wtedy, gdy nie przekracza zdrowego poziomu i nie staje si─Ö udr─Ök─ů.

Kiedy p├│j┼Ť─ç do psychologa?

Skrajny perfekcjonizm wynika cz─Östo z braku samoakceptacji i poczucia w┼éasnej warto┼Ťci. To podej┼Ťcie do rozwoju staje si─Ö przymusem, co rodzi wiele l─Ök├│w i frustracji. D─ů┼╝enie do perfekcji staje si─Ö obsesyjne i przys┼éania rado┼Ť─ç z ┼╝ycia.

Warto wspomnie─ç, i┼╝ skrajne tendencje do perfekcjonizmu wi─ů┼╝─ů si─Ö niekiedy ze skomplikowanymi zaburzeniami psychicznymi. W├│wczas samodzielne przemy┼Ťlenia mog─ů nie wystarczy─ç, warto wtedy uda─ç si─Ö do psychologa, kt├│ry pomo┼╝e w zmaganiach z problemami wewn─Ötrznymi. To one bowiem stanowi─ů fundament wiecznego niezadowolenia ze stanu obecnego.

Perfekcjonizm, cho─ç mo┼╝e prowadzi─ç do sukcesu w pewnych dziedzinach, mo┼╝e r├│wnie┼╝ sta─ç si─Ö udr─Ök─ů i przeszkod─ů na drodze do pe┼énego i szcz─Ö┼Ťliwego ┼╝ycia. Dlatego wa┼╝ne jest, aby da─ç sobie przyzwolenie na pope┼énianie b┼é─Öd├│w i nic nie robienie. Pami─Ötaj, ┼╝e praca nad nim jest procesem, a nie celem. Ka┼╝dy krok w kierunku akceptacji w┼éasnych niedoskona┼éo┼Ťci i umiej─Ötno┼Ť─ç radzenia sobie z niepowodzeniami przynosi wi─Öksz─ů harmoni─Ö i spok├│j.

Małgorzata Kwiatkowska

O autorce

Ma┼égorzata Kwiatkowska ÔÇödoradczyni zawodowa, coach antykariery, pasjonuj─ůca si─Ö pomaganiem ludziom odkrywa─ç swoje prawdziwe powo┼éanie i tworzy─ç ┼╝ycie zawodowe zgodne z ich warto┼Ťciami i pasjami. Wierzy w ide─Ö antykariery, kt├│ra skupia si─Ö na indywidualnych potrzebach i aspiracjach, zamiast pod─ů┼╝a─ç za konwencjonalnymi normami sukcesu. Jej do┼Ťwiadczenie i wiedza pozwalaj─ů asystowa─ç klientom w poszukiwaniu ich unikalnej ┼Ťcie┼╝ki zawodowej, dostosowanej do ich talent├│w i cel├│w ┼╝yciowych.