Ile kosztuje żona? Przeczytaj fragment reportażu o rynku małżeńskim

Violetta Rymszewicz

Zam├│wiona z katalogu lub przez Internet ju┼╝ od 5000 dolar├│w. Wylicytowana na aukcji dziewic ÔÇô powy┼╝ej 1 miliona euro. Kupiona na targu w Bu┼égarii ÔÇô od 350 dolar├│w. Wykonana z silikonu lub seksrobot ÔÇô od 4000 funt├│w. ÔÇ×Ile kosztuje ┼╝onaÔÇŁ to najnowszy reporta┼╝ o rynku ma┼é┼╝e┼äskim i jego mrocznych sekretach autorstwa Violetty Rymszewicz. Autorka pokazuje, ┼╝e systemowa przemoc wobec kobiet stanowi cz─Ö┼Ť─ç naszej rzeczywisto┼Ťci. Pokazuje, jak w r├│┼╝nych kulturach wygl─ůda status ┼╝on, jak traktowana jest wdowa po ┼Ťmierci swojego m─Ö┼╝a i ile tak naprawd─Ö kosztuje ┼╝ona. Przeczytaj fragment poni┼╝ej.

Ukrainka Vitalina jest pi─Ökna. To wysoka, d┼éugonoga, dobrze zbudowana blondynka. Po raz pierwszy wysz┼éa za m─ů┼╝ w rodzimym kraju, tu┼╝ po dwudziestych pierwszych urodzinach. By┼éa bardzo m┼éoda, bardzo naiwna i ÔÇô jak sama m├│wi ÔÇô bardzo zakochana. Ma┼é┼╝e┼ästwo szybko si─Ö rozpad┼éo. By┼éy m─ů┼╝ nie lubi┼é pracowa─ç. Kocha┼é alkohol, kobiety i beztroskie ┼╝ycie na koszt ┼╝ony. Vitalina ma silny charakter i nie pozwoli si─Ö nikomu wykorzystywa─ç. Wnios┼éa pozew o rozw├│d. Wola┼éa by─ç sama ni┼╝ w marnym towarzystwie nieudolnego m─Ö┼╝a. Po rozwodzie Vitalina d┼éugo i na pr├│┼╝no szuka┼éa partnera, a┼╝ us┼éysza┼éa o Amerykanach, kt├│rzy poszukuj─ů ukrai┼äskich ┼╝on. Koniecznie m┼éodych i pi─Öknych. Organizacj─ů spotka┼ä zajmuje si─Ö firma ze Stan├│w. Wcze┼Ťniej trzeba tylko wej┼Ť─ç na firmow─ů stron─Ö internetow─ů, za┼é─ůczy─ç swoje zdj─Öcie i poda─ç kr├│tki opis ÔÇô kim si─Ö jest, wzrost, wag─Ö, kolor oczu, w┼éos├│w, zaw├│d i oczekiwania wobec przysz┼éego ma┼é┼╝onka. Vitalina nie mia┼éa nic do stracenia, postanowi┼éa zaryzykowa─ç.

Wspomina, ┼╝e pierwsza impreza z Amerykanami by┼éa katastrof─ů. Przyjechali ÔÇô ogl─Ödnie m├│wi─ůc ÔÇô ma┼éo atrakcyjni, sporo starsi, ┼éysawi, brzuchaci kandydaci na m─Ö┼╝├│w. Rozmowy si─Ö nie klei┼éy. Panowie pchali si─Ö z ┼éapami do j─Ödrnych po┼Ťladk├│w i dorodnych biust├│w Ukrainek. Na spotkanie z tym jedynym Vitalina musia┼éa wi─Öc nieco poczeka─ç. Kiedy po raz pierwszy zobaczy┼éa swoj─ů przysz┼é─ů mi┼éo┼Ť─ç, od razu wiedzia┼éa, ┼╝e to ten w┼éa┼Ťciwy. Po o┼Ťmiu miesi─ůcach rozm├│w on-line i kilku spotkaniach na ┼╝ywo zdecydowa┼éa si─Ö na ┼Ťlub i wyjazd do Kalifornii. ÔÇ×To by┼éo jak skok w przepa┼Ť─çÔÇŁ ÔÇô przyznaje. ÔÇ×Emigracja na inny kontynent bez j─Özyka, pracy, pieni─Ödzy i prawa jazdy, kt├│re w Stanach daje wolno┼Ť─ç i niezale┼╝no┼Ť─ç od innychÔÇŁ [1]. Dzisiaj nazywa si─Ö Vitalina Wilson i mieszka w miejscowo┼Ťci Fresno w Kalifornii. Z artyku┼éu opublikowanego w ÔÇ×The GuardianÔÇŁ wiemy, ┼╝e w 2016 roku plano- wa┼éa udoskonali─ç sw├│j angielski i wr├│ci─ç do zawodu ksi─Ögowej oraz ┼╝e jest szcz─Ö┼Ťliw─ů m─Ö┼╝atk─ů [2]. ┼╗ycie Vitaliny to spe┼énienie marze┼ä kobiet okre┼Ťlanych mianem mail order brides. Tak zwane ┼╝ony z katalogu w poszukiwaniu lepszego ┼╝ycia sprzedaj─ů na rynku ma┼é┼╝e┼äskim swoj─ů m┼éodo┼Ť─ç, urod─Ö i gotowo┼Ť─ç do wyj┼Ťcia za m─ů┼╝ za nieznanego m─Ö┼╝czyzn─Ö w zamian za spokojne, dostatnie ┼╝ycie na mitycznym Zachodzie. Zgodnie ze starym prawem popytu i poda┼╝y ÔÇô je┼Ťli jest zapotrzebowanie, wkr├│tce pojawi si─Ö oferta i okre┼Ťlony zostanie spos├│b jej realizacji. Uk┼éad wygl─ůda tak: m─Ö┼╝czy┼║ni z zamo┼╝nych kraj├│w szukaj─ů m┼éodych, pi─Öknych, pos┼éusznych ┼╝on wiernych starym zasadom i s─ů gotowi sporo zap┼éaci─ç. Kobiety w zamian za obywatelstwo i dostatek przymykaj─ů oko na ewentualne niedoskona┼éo┼Ťci kandydat├│w na m─Ö┼╝├│w. O transakcje ma┼é┼╝e┼äskie, organizacj─Ö spotka┼ä i inicjowanie uczucia dba profesjonalny po┼Ťrednik.

Wysyłkowa sprzedaż żon

ÔÇ×Mi─Ödzynarodowe agencje ma┼é┼╝e┼äskieÔÇŁ, nazywane r├│wnie┼╝ ÔÇ×mi─Ödzynarodowymi agencjami zapoznawczymiÔÇŁ lub ÔÇ×brokerami ma┼é┼╝e┼ästw mi─ÖdzynarodowychÔÇŁ, to pot─Ö┼╝ny biznes. Po┼Ťrednicz─ů w matrymonialnym kojarzeniu m─Ö┼╝czyzn i kobiet z r├│┼╝nych cz─Ö┼Ťci ┼Ťwiata. Wi─Ökszo┼Ť─ç agencji z bran┼╝y szuka kobiet z kraj├│w rozwijaj─ůcych si─Ö lub tych o ni┼╝szym statusie ekonomicznym ÔÇô Ukrainy, Rosji, Kolumbii, Brazylii, Chin, Tajlandii i Filipin. Po drugiej stronie na potencjalne ┼╝ony czekaj─ů obywatele Ameryki P├│┼énocnej, Europy Zachodniej, Korei Po┼éudniowej, Japonii, Australii i Nowej Zelandii. O sile interes├│w skoncentrowanych wok├│┼é rynku mi┼éo┼Ťci i ma┼é┼╝e┼ästw na zam├│wienie najlepiej ┼Ťwiadcz─ů liczby. Wed┼éug danych z marca 2013 roku dziesi─Ö─ç najwi─Ökszych firm z bran┼╝y ÔÇô z w┼éasnymi stronami internetowymi ÔÇô przyci─ůga┼éo 12 milion├│w u┼╝ytkownik├│w. Jeden z najbardziej znanych po┼Ťrednik├│w w spotkaniach randkowych, AnastasiaDate, mo┼╝e pochwali─ç si─Ö ponad 150 milionami odwiedzin rocznie i zawrotn─ů liczb─ů ponad 2,5 miliona maili wymienionych pomi─Ödzy kandydatami na m─Ö┼╝├│w i kandydatkami na ┼╝ony. Dating Scout (ameryka┼äski serwis internetowy, kt├│ry ocenia portale randkowe) podaje, ┼╝e AnastasiaDate ma 4 584 000 u┼╝ytkownik├│w z USA z wyra┼║n─ů dominacj─ů m─Ö┼╝- czyzn i odnotowuje 3775 logowa┼ä dziennie3. Ta witryna uchodzi za jedn─ů z najbardziej presti┼╝owych i sprawdzonych swatek internetowych dla mail order brides. Bran┼╝a oferuj─ůca wysy┼ékow─ů sprzeda┼╝ ┼╝on w 2000 roku by┼éa warta oko┼éo 2 miliard├│w dolar├│w [4]. Na ca┼éym ┼Ťwiecie istnia┼éo w├│wczas blisko 2,7 tysi─ůca agencji, z czego 500 w Stanach Zjednoczonych. Chocia┼╝ niezwykle trudno jest zna- le┼║─ç dane statystyczne dotycz─ůce biznesu skupionego wok├│┼é ÔÇ×┼╝on na sprzeda┼╝ÔÇŁ, w 2014 roku ameryka┼äski Health Research Funding opublikowa┼é raport, z kt├│rego wynika, ┼╝e tylko w latach 2012ÔÇô2013 bran┼╝a zanotowa┼éa wzrost dochod├│w o 29 procent [5]. Tahirih Justice Center dodaje, ┼╝e w latach 2014ÔÇô2015 w USA w sprzeda┼╝y wysy┼ékowej ÔÇ×kupionoÔÇŁ nawet 16 tysi─Öcy ma┼é┼╝onek [6].

Dwie kobiety na ponad stu m─Ö┼╝czyzn

Historia ┼╝on z katalogu zaczyna si─Ö 14 maja 1607 roku. To w├│wczas grupa oko┼éo stu osadnik├│w i trzydziestu marynarzy za┼éo┼╝y┼éa osad─Ö o nazwie Jamestown na p├│┼énocno-wschodnim brzegu rzeki Powhatan (James), oko┼éo 4 kilometr├│w na po┼éudniowy wsch├│d od dzisiejszego Williamsburga w stanie Wirginia. Wirgini─ů nazywano ÔÇô na cze┼Ť─ç kr├│lowej dziewicy (virgin queen) El┼╝biety I ÔÇô ca┼é─ů wschodni─ů cz─Ö┼Ť─ç wybrze┼╝a Ameryki, na p├│┼énoc od Florydy. Londyn i Jamestown dziel─ů tysi─ůce kilometr├│w i dziesi─Öciogodzinny lot.

Na pocz─ůtku XVII wieku by┼éa to podr├│┼╝, w kt├│rej stawk─Ö stanowi┼éy ┼╝ycie i zdrowie. Motywacj─ů do podj─Öcia ryzyka mog┼éy by─ç chciwo┼Ť─ç, nadzieja na szybkie wzbogacenie si─Ö, ch─Ö─ç ucieczki z przeludnionej i brudnej Anglii lub marzenie o wielkiej przygodzie.

Pierwsz─ů desperack─ů wypraw─Ö morsk─ů ufundowa┼é w 1606 roku sam kr├│l Jakub I, daj─ůc ┼Ťrodki na utworzenie Kompanii Londy┼äskiej i kolonizacj─Ö Ameryki P├│┼énocnej. Historycy pisz─ů, ┼╝e pierwsze lata, a zw┼éaszcza zima 1609 roku, by┼éy koszmarem. Prze┼╝y┼éo j─ů zaledwie trzydziestu o┼Ťmiu ze stu pierwszych osadnik├│w. Susza, a p├│┼║niej mr├│z, g┼é├│d i choroby, przed kt├│rymi europejskie organizmy nie umia┼éy si─Ö broni─ç, zdziesi─ůtkowa┼éy przybysz├│w ze Starego Kontynentu. W┼Ťr├│d ┼Ťmia┼ék├│w byli m─Ö┼╝czy┼║ni i m┼éodzi ch┼éopcy: robotnicy, stolarze, murarze, kowal, fryzjer, krawiec, murarz, le- karz i kaznodzieja. Nie znalaz┼éo si─Ö miejsce dla ┼╝adnej kobiety. Pierwsze przedstawicielki p┼éci pi─Öknej przyp┼éyn─Ö┼éy z transportem w 1608 roku. Dwie kobiety na ponad stu m─Ö┼╝czyzn[7].

Kobiety sprzedane za tytoń

ÔÇ×Narzeczone z JamestownÔÇŁ, ÔÇ×tytoniowe ┼╝onyÔÇŁ, ÔÇ×┼╝ony z kataloguÔÇŁ to tylko niekt├│re okre┼Ťlenia kobiet, kt├│re od 1619 roku emigrowa┼éy z Anglii za ocean do Jamestown w Wirginii. Podr├│┼╝owa┼éy skuszone wizj─ů lepszego ┼╝ycia w dalekim kraju, z zamo┼╝nym m─Ö┼╝em przy boku. W Jamestown od momentu za┼éo┼╝enia osady wiele si─Ö dzia┼éo. Miasto si─Ö rozrasta┼éo, toczy┼éo wojny z Indianami i od 1612 roku zak┼éada┼éo plantacje tytoniu, fundament p├│┼║niejszego bogactwa osady i indywidualnych fortun kolonist├│w. Opr├│cz chor├│b, g┼éodu, brudu i miejscowych konflikt├│w kolonistom najbardziej doskwiera┼é brakÔÇŽ kobiet. Nie chodzi┼éo tylko o prowadzenie gospo darstw domowych. Zamorska kolonia nie mog┼éa przecie┼╝ rozwija─ç si─Ö i rosn─ů─ç liczebnie bez ┼╝on rodz─ůcych potomk├│w kolonist├│w. K┼éopot w tym, ┼╝e kobiety niech─Ötnie wybiera┼éy si─Ö za ocean.

O fatalnych warunkach ┼╝ycia w Nowym ┼Üwiecie opowiadano historie, kt├│re mrozi┼éy krew w ┼╝y┼éach, i niestety by┼éo w nich sporo prawdy. Wspominano o ┼Ťmiertelnym g┼éodzie, zimnie, brudzie i chorobach. Snuto opowie┼Ťci o dzikusach, kt├│rzy zamieszkuj─ů okolice angielskiej osady, napadaj─ů i morduj─ů Anglik├│w. Historie o dzikusach by┼éy nieco podkoloryzowane. Stosunki pomi─Ödzy lokalnymi plemionami Indian by┼éy do┼Ť─ç skomplikowane i na pocz─ůtku, tu┼╝ po przybyciu bia┼éych na l─ůd, starszyzna Powatan├│w (najpot─Ö┼╝niejszego z miejscowych plemion) okaza┼éa Anglikom sporo przyja┼║ni i zrozumienia, licz─ůc na wsparcie militarne w walkach z s─ůsiadami. Pomoc w zdobywaniu ┼╝ywno┼Ťci uratowa┼éa bia┼éych i pozwoli┼éa prze┼╝y─ç pierwsz─ů zim─Ö oraz dojmuj─ůce ch┼éody. Niestety, ┬ástosunki z Indianami pogorszy┼éy si─Ö z nieznanych powod├│w ju┼╝ ┬ázim─ů 1609 roku. G┼é├│d w Jamestown by┼é tak wielki, ┼╝e osadnicy jedli wszystko, co nadawa┼éo si─Ö do spo┼╝ycia, w┼é─ůcznie z cia┼éami zmar┼éych towarzyszy [8]. W┼éodarze Jamestown i udzia┼éowcy Kompanii Londy┼äskiej nie mieli w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e je┼Ťli szybko nie znajd─ů rozwi─ůzania ÔÇô kolonia upadnie.

Edwin Sandys, skarbnik londy┼äskiego oddzia┼éu Kompanii Wirgi┼äskiej, przekona┼é zarz─ůd, ┼╝e najlepszym rozwi─ůzaniem jest p┼éatna emigracja ma┼é┼╝e┼äska. W 1619 roku uruchomiono program finansuj─ůcy emigracj─Ö kobiet do Jamestown. Gotowym na ryzykowny krok w nieznane zapewniano posag w postaci odzie┼╝y, bielizny i wyposa┼╝enia domu oraz bezp┼éatny transport, a nawet kawa┼éek ziemi na w┼éasno┼Ť─ç. Obiecano im r├│wnie┼╝ szeroki wyb├│r zamo┼╝nych m─Ö┼╝├│w oraz po┼╝ywienie i dach nad g┼éow─ů na czas podejmowania decyzji. Wyb├│r m─Ö┼╝a odbywa┼é si─Ö listownie. Korespondencja kr─ů┼╝y┼éa pomi─Ödzy Starym a Nowym Kontynentem. ┼╗on─Ö wybiera┼éo si─Ö ze zdj─Ö─ç, m─Ö┼╝a poznawa┼éo si─Ö na podstawie tego, co o sobie napisa┼é, je┼Ťli umia┼é pisa─ç. Je┼╝eli by┼é niepi┼Ťmienny, romantyczne listy hurtowo kopiowa┼é miejscowy sekretarz. Po wyborze m─Ö┼╝a i ┼╝ony Kompania Londy┼äska oddawa┼éa koszty podr├│┼╝y i zasiedlenia oraz wyp┼éaca┼éa rekompensat─Ö za poniesione trudy ÔÇô 120 funt├│w (p├│┼║niej 150) tytoniu dobrej jako┼Ťci. Panny m┼éode z Jamestown przesz┼éy do historii jako ÔÇ×tytoniowe ┼╝onyÔÇŁ, ┬ákobiety sprzedawane za tyto┼ä.

Z czasem znacz─ůce sumy oferowane przysz┼éym pannom m┼éodym za gotowo┼Ť─ç do podr├│┼╝y za ocean i po┼Ťlubienia nieznanego m─Ö┼╝czyzny doprowadzi┼éy do patologii. Ryzykantki, kt├│re liczy┼éy, ┼╝e w Jamestown spotkaj─ů przyzwoitego, szacownego m─Ö┼╝a, szybko zderza┼éy si─Ö z realnym ┼╝yciem. Od roku 1617 do kolonii wysy┼éano ┬ágrupy przest─Öpc├│w, wi─Öc spotkanie godnego uwagi kandydata na m─Ö┼╝a wcale nie by┼éo takie proste. Co wa┼╝ne, nie wszystkie m┼éode dziewcz─Öta trafia┼éy do kolonii z w┼éasnej woli. Zdarza┼éy si─Ö porwania z ulic i wysy┼éanie za ocean zar├│wno kobiet, jak i m─Ö┼╝czyzn, wbrew ich woli [9]. W pierwszym transporcie p┼éatnej emigracji do Nowego ┼Üwiata przyjecha┼éo dziewi─Ö─çdziesi─ůt kobiet. Najm┼éodsza mia┼éa pi─Ötna┼Ťcie lat, a najstarsza dwadzie┼Ťcia osiem. W ÔÇ×Encyklopedii kobiet w historii AmerykiÔÇŁ zaznaczono, ┼╝e ze stu czterdziestu czterech przedstawicielek p┼éci ┼╝e┼äskiej przywiezionych w pierwszych latach do kolonii zaledwie trzydzie┼Ťci pi─Ö─ç prze┼╝y┼éo sze┼Ť─ç pocz─ůtkowych lat niewyobra┼╝alnie trudnego ┼╝ycia [10]. Tak oto, historycznie rzecz ujmuj─ůc, aran┼╝owane ma┼é┼╝e┼ästwa z Jamestown by┼éy pierwszymi w historii USA ma┼é┼╝e┼ästwami na zam├│wienie [11]. Z czasem termin mail order brides na dobre zadomowi┼é si─Ö w ameryka┼äskiej kulturze, sta┼é si─Ö jej nieodzown─ů cz─Ö┼Ťci─ů i cz─Östo synonimem niepewno┼Ťci, ma┼é┼╝e┼äskich pomy┼éek i ÔÇô nie ukrywajmy ÔÇô r├│wnie┼╝ przemocy wobec kobiet.

Powy┼╝szy fragment pochodzi z ksi─ů┼╝ki ÔÇ×Ile kosztuje ┼╝onaÔÇŁ autorstwa Violetty Rymszewicz.

Ile kosztuje ┼╝ona. Ok┼éadka ksi─ů┼╝ki

ÔÇ×Ile kosztuje ┼╝ona” Violetty Rymszewicz to reporta┼╝ o rynku ma┼é┼╝e┼äskim i jego mrocznych sekretach. To opowie┼Ť─ç o losach kobiet i m─Ö┼╝czyzn, kt├│rzy szukaj─ů mi┼éo┼Ťci i spe┼énienia w ma┼é┼╝e┼ästwie i o tym, co stanie si─Ö ze ┼Ťwiatem, je┼Ťli zabraknie kobiet gotowych na zam─ů┼╝p├│j┼Ťcie. Reporta┼╝e w─Ödruj─ů po ca┼éym ┼Ťwiecie ÔÇô od Stan├│w Zjednoczonych, przez Chiny, Indie, Afryk─Ö Subsaharyjsk─ů, a tak┼╝e Europ─Ö. Opowiadaj─ů historie o kulturowej przemocy wobec kobiet i niedoskona┼éo┼Ťciach instytucji ma┼é┼╝e┼ästwa. Violetta Rymszewicz udowadnia, ┼╝e systemowa przemoc wobec kobiet stanowi cz─Ö┼Ť─ç naszej rzeczywisto┼Ťci. Pokazuje, jak w r├│┼╝nych kulturach wygl─ůda status ┼╝on, jak traktowana jest wdowa po ┼Ťmierci swojego m─Ö┼╝a i ile tak naprawd─Ö kosztuje ┼╝ona.

O Autorce:

Violetta Rymszewicz┬áod zawsze chcia┼éa pisa─ç, ale powstrzymywa┼é j─ů nieuleczalny perfekcjonizm i widzenie ┼Ťwiata w ostrych, nie zawsze jasnych barwach. Publikowa┼éa teksty┬á w ÔÇ×Newsweek PolskaÔÇŁ, ÔÇ×Gazecie WyborczejÔÇŁ i na blogu w na:temat. Studiowa┼éa na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i University of Cambridge. Jest cz┼éonkini─ů Brytyjskiego Towarzystwa Psychologicznego i stamt─ůd czerpie akceptacj─Ö dla r├│┼╝nych punkt├│w widzenia, kultur i ┼Ťwiatopogl─ůd├│w. Pracuje jako trener biznesu, pomaga kobietom planowa─ç kariery i ┼Ťcie┼╝ki edukacyjne oraz wychodzi─ç z kryzys├│w w karierze.

Bibliografia:

[1] Olga Oksman, Mail-order brides: old practice still seen as new chance for a better life ÔÇô for some, ÔÇ×The GuardianÔÇŁ, 11 stycznia 2016, https://www.theguardian. com/lifeandstyle/2016/jan/11/mail-order-marriage-brides-ukraine-ameri- ca-romance, dost─Öp: 1.01.2021.
[2] Ibidem.
[3] AnastasiaDate Review February 2022,https://www.datingscout.com/ana-stasiadate/review, dost─Öp: 12.02.2022.
[4] Amber Wilk, Oppression or Opportunity: The Selling of Mail Order Brides, ÔÇ×Dissenting VoicesÔÇŁ 2017, Volume 6(1), s. 99ÔÇô113.
[5] 17 incredible mail order brides statistics, raport Health Research Funding, 25 grudnia 2014, https://healthresearchfunding.org/17-incredible-mail-order-brides-statistics, dost─Öp: 12.01.2021.
[6] Frequently Asked Questions. International Marriage Broker Act of 2005 (IMB- RA), Tahirir Justice Center, https://www.tahirih.org/wp-content/uplo- ads/2015/06/IMBRA-Frequently-Asked-Questions.pdf, dost─Öp: 13.01.2021
[7] Annette McDermot, What Was Life Like in Jamestown?, A&E Television Networks, 1 sierpnia 2018, https://www.history.com/news/jamestown-colony-daily-life, dost─Öp: 6.01.2021.
[8] Sarah Pruitt, Evidence of Cannibalism Found at Jamestown, A&E Television Networks, 2 maja 2013, https://www.history.com/news/evidence-of-cannibalism-found-at-jamestown, dost─Öp: 6.01.2021.
[9] Marcia Zug, The Mail-Order Brides of Jamestown, Virginia, ÔÇ×The AtlanticÔÇŁ, 31 sierpnia 2016, https://www.theatlantic.com/business/archive/2016/08/the-mail-order-brides-of-jamestownvirginia/498083/, dost─Öp: 7.01.2021.
[10] Joyce Oldham Appleby, Eileen Chang, Neva Godwin, Encyclopedia of Women in American History, London 2015.
[11]┬áMarcia Zug, Lonely Colonist Seeks Wife: The Forgotten History of AmericaÔÇÖs First Mail Order Brides, ÔÇ×Duke Journal of Gender Law & PolicyÔÇŁ 2012, Vol. 20(85), s. 85ÔÇô125.

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost─Öp w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid┼éowego dzia┼éania strony. Je┼╝eli nie wyra┼╝asz na to zgody, mo┼╝esz zmieni─ç ustawienia w swojej przegl─ůdarce. Zobacz wi─Öcej w Polityce Prywatno┼Ťci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close