Krystyna Kofta wspiera kobiety

Lubi臋 czu膰 si臋 wolna. Przeczytaj wywiad z Krystyn膮 Koft膮!

Dagny Kurdwanowska

Baczna obserwatorka rzeczywisto艣ci i jedna z najpopularniejszych polskich pisarek opowiada, czym jest dla niej sukces i dlaczego warto walczy膰 o siebie.

Dla Krystyny Kofty literatura to bunt z bardzo silnym poczuciem wolno艣ci, ale i poczuciem odpowiedzialno艣ci za s艂owo. W swojej ostatniej powie艣ci, Suki, pisze o problemie przemocy wobec kobiet oraz o mrocznych stronach sukcesu. O tym dlaczego w Polsce wci膮偶 nie potrafimy poradzi膰 sobie ze zjawiskiem przemocy domowej, czy doskona艂o艣膰 to przekle艅stwo kobiet i dlaczego tak wa偶ne jest, by walczy膰 o swoj膮 wolno艣膰 z Krystyn膮 Koft膮 rozmawia Dagny Kurdwanowska.

Mamy niezwyk艂e wybory 鈥 a偶 trzy kobiety walcz膮 o stanowiska premiera 鈥 Ewa Kopacz, Beata Szyd艂o, a ostatnio do艂膮czy艂a do nich Barbara Nowacka.

Nareszcie si臋 to zdarzy艂o! Co wi臋cej, marsza艂kiem Sejmu jest kobieta, prezydentem Warszawy jest kobieta. Mo偶na sobie m贸wi膰 r贸偶ne rzeczy o Hannie Gronkiewicz-Waltz, ale przecie偶 Warszawa pot臋偶nieje i pi臋knieje. Ludzie, kt贸rzy tu przyje偶d偶aj膮 zachwycaj膮 si臋 naszym miastem. Zawsze broni臋 pani prezydent, bo walcz臋 z tym nawykiem narzekania. Broni臋 te偶 Ewy Kopacz, cho膰 nie czuj臋 si臋 zwi膮zana z PO, bo uwa偶am, 偶e Donald Tusk zostawi艂 j膮 z naprawd臋 trudnymi problemami 鈥 z g贸rnictwem, ustaw膮 antyprzemocow膮, In vitro, i ona musia艂a temu wszystkiemu stawi膰 czo艂a.

Nadchodzi era kobiet?

Jaki艣 czas temu bra艂am udzia艂 w pewnej, po艣wi臋conej problemom europejskim konferencji i powiedzia艂am, 偶e banki, na czele kt贸rych sta艂y kobiety lepiej poradzi艂y sobie w kryzysie. Nie by艂o w nich przekr臋t贸w, wysz艂y ca艂o w czasach, gdy inne upada艂y. Na widowni siedzia艂 facet i zaraz zacz膮艂 sprawdza膰 w komputerze, czy ja si臋 nie pomyli艂am. Okaza艂o si臋, 偶e mia艂am racj臋. Kryzys pokaza艂, 偶e z p臋kni臋ciem, kt贸re si臋 pojawi艂o m臋偶czy藕ni nie do ko艅ca potrafi膮 sobie poradzi膰. W Polsce tak偶e. Kobiety w wi臋kszym stopniu potrafi膮 lepiej radzi膰 sobie z kryzysowymi sytuacjami. Maj膮 tak偶e wi臋ksz膮 podzielno艣膰 uwagi i s膮 uczciwe. Kobiety s膮 mniej skorumpowane, a to w polityce dzi艣 szczeg贸lnie wa偶ne. Bardzo si臋 ciesz臋, 偶e Barbara Nowacka zosta艂a liderk膮 lewicy. Dla mnie jej twarz ma w sobie jasno艣膰, czysto艣膰. Za ni膮 kryje si臋 m膮dro艣膰, ale i cierpienie, bo przecie偶 straci艂a matk臋 w katastrofie smole艅skiej.

Te wybory zmieni膮 uk艂ad si艂 m臋sko-damskich i zwi臋ksz膮 reprezentacj臋 kobiet na wa偶nych stanowiskach?

Mam nadziej臋. Problemy z brakiem r贸wno艣ci wci膮偶 istniej膮.

Jeste艣 baczn膮 obserwatork膮 rzeczywisto艣ci.

Bardzo interesuj臋 si臋 tak偶e ekonomi膮, finansami. W domu to ja zajmuj臋 si臋 rachunkami, bud偶etem, wydatkami, oszcz臋dno艣ciami. Czytam Dziennik Gazet臋 Prawn膮, Forbesa, dzia艂 gospodarczy w Gazecie Wyborczej. Czytanie tekst贸w z nie swojej dziedziny poprawia prac臋 m贸zgu, uruchamia w nim nowe po艂膮czenia. Brytyjskie badania pokazuj膮, 偶e w艂a艣nie humani艣ci, kt贸rzy czytaj膮, rzadziej zapadaj膮 na Alzheimera czy Parkinsona.

Moja babcia ma 86 lat i utrzymuje sw贸j umys艂 w formie dzi臋ki krzy偶贸wkom i gazetom.

Ja rozwi膮zuj臋 jolki. W og贸le bardzo pracuj臋 nad pami臋ci膮.

Fitness m贸zgu.

Tak. Pisarz bez pami臋ci nie istnieje, pami臋膰 to doskona艂y materia艂, 膰wiczona czyni cuda, o偶ywia najwcze艣niejsze dzieci艅stwo. Przypominam sobie zabawn膮 sytuacj臋. Kiedy sz艂o si臋 do komunii, nie mo偶na by艂o je艣膰 艣niadania, a ja zjad艂am truskawk臋 i by艂am przekonana, 偶e piorun we mnie strzeli przy o艂tarzu. By艂am dziewczynk膮 i chcia艂am by膰 doskona艂a. Matka potraktowa艂a to lu藕no, ale ja si臋 przejmowa艂am. Posz艂am wi臋c si臋 jeszcze raz wyspowiada膰. Ksi膮dz si臋 tylko roze艣mia艂.

PRZECZYTAJ WI臉CEJ:聽JAK ZACHOWA膯 M艁ODY UMYS艁? CZAS NA SPECJALNY TRENING! PISZE O NIM PROF. RAFA艁 OHME.

Czy to wychowanie do doskona艂o艣ci jest przekle艅stwem kobiet?

Wydaje mi si臋, 偶e to nie zawsze musi by膰 z艂e. Wszystko zale偶y od wychowania. Je艣li nie jest to wychowanie w fa艂szu i jakim艣 potwornym schemacie 鈥 to mo偶e by膰 warto艣ci膮. Kiedy pojawia si臋 schemat, przymus, wtedy doskona艂o艣膰 staje si臋 ci臋偶arem i kul膮 u nogi.

Mo偶e warto sobie powiedzie膰, czym jest zatem ta doskona艂o艣膰.

Czym innym jest d膮偶enie do doskona艂o艣ci, gdy ty chcesz by膰 w czym艣 perfekcyjna. Kiedy to jest twoja decyzja. Czym innym jest, kiedy kto艣 nad tob膮 stoi i m贸wi ci, 偶e masz trzyma膰 n贸偶ki zawsze razem, grzecznie siedzie膰 i nie m贸wi膰 za g艂o艣no. Za moich czas贸w dziewczynkom wpajano na przyk艂ad, 偶e maj膮 nie odzywa膰 si臋 nie pytane. I to ju偶 nie jest w porz膮dku.

Doskona艂a kobieta mo偶e pozwoli膰 sobie na pope艂nianie b艂臋d贸w?

Tak. Po to jest ta doskona艂o艣膰. Dla mnie to jak plan powie艣ci lub felietonu. Musz臋 go mie膰, ale to tylko co艣, od czego si臋 odbijam. Chcia艂abym by膰 doskona艂a w pisaniu. Oboj臋tnie, czy chodzi o felieton, powie艣膰, czy inny tekst. Dobieram j臋zyk, form臋, staram si臋 wype艂nia膰 to, co sobie za艂o偶y艂am. Ale uwa偶am, 偶e 偶adna z moich ksi膮偶ek nie jest doskona艂a. Jedne lubi臋 bardziej, inne mniej.

A kt贸r膮 cenisz najbardziej?

Zdecydowanie Wi贸ry. Ale ka偶da z moich powie艣ci jest inna 鈥 ma w艂asny j臋zyk, spos贸b pokazywania 艣wiata. Zupe艂nie inny jest Wizjer. Niedawno robi艂am korekt臋 tej ksi膮偶ki. Ukaza艂a si臋 w 1978 r. i teraz wysz艂o kolejne czwarte wydanie. Pisa艂am wtedy na granicy metafory 鈥 to by艂 rodzaj obrazowania, kt贸ry m贸g艂by znale藕膰 si臋 w poezji. Bardzo lubi臋 te偶 Faust臋, kt贸ra jest trudn膮 powie艣ci膮. Niekt贸re czytelniczki pisz膮, 偶e nie s膮 w stanie przez ni膮 przebrn膮膰. Ale niekt贸re przeczyta艂y j膮 do ko艅ca. Powtarzam zawsze: je艣li czytacie, to nale偶ycie do elity. Wcale nie wtedy, kiedy ko艅czycie studia. Chodzi o to, 偶eby jako艣 t臋 inteligencj臋 piel臋gnowa膰.

Dlaczego to takie wa偶ne?

Nie mo偶emy 偶膮da膰 od ludzi innowacyjno艣ci, je艣li nie b臋d膮 wszechstronnie wykszta艂ceni i b臋d膮 mieli w膮skie horyzonty. Tyle si臋 m贸wi o innowacyjno艣ci. W tej chwili na 艣wiecie jest taki trend, 偶eby ludzie r贸偶nych dziedzin spotykali si臋 w艂a艣nie z humanistami. Humani艣ci s膮 coraz bardziej potrzebni i maj膮 wielki wp艂yw nawet na banki. Dlaczego? Poniewa偶 s膮 wytrenowani w czytaniu, tak偶e w fikcji, wi臋c wynajduj膮 rzeczy, kt贸rych nie jest wstanie wymy艣li膰 zwyk艂y ekonomista.

Ci臋偶ko si臋 konkuruje z zalewem literackiej tandety?

M臋czy mnie to, ale moje ksi膮偶ki na szcz臋艣cie si臋 sprzedaj膮. Staram si臋 godzi膰 ogie艅 z wod膮 i poza trudniejsz膮 proz膮 pisz臋 tak偶e rzeczy l偶ejsze, cho膰by felieton w 鈥濼woim Stylu”. Wsp贸艂pracuj臋 tylko z jednym magazynem i bardzo dbam, 偶eby tak偶e w tych tekstach trzyma膰 poziom.

Twoja ostatnia ksi膮偶ka, Suki, ma dwie r贸偶ne ok艂adki 鈥 w ksi臋garniach pojawi艂a si臋 wersja ze zgrabnymi kobiecymi 艂ydkami, w seksownych czerwonych szpilkach. Ale jest jeszcze druga, limitowana wersja, kt贸r膮 sama zaprojektowa艂a艣 鈥 wida膰 na niej intryguj膮c膮, troch臋 agresywn膮 kobiec膮 twarz. To tytu艂owa suka?

Przede wszystkim chcia艂am powiedzie膰, 偶e dla mnie 鈥瀞uka鈥 nie jest pejoratywnym okre艣leniem. Kiedy艣 suk膮 nazywa艂o si臋 prawie zawsze jak膮艣 szefow膮, kobiet臋, kt贸ra rz膮dzi.

Kobiet臋, kt贸ra walczy o siebie.

Tak. W艂a艣nie kogo艣 takiego. I jest w tej twarzy co艣 takiego, te z臋by鈥

Troch臋 wyszczerzone i mocne czerwone usta

鈥 tak, czerwone usta, ciemne okulary. Ale sama powiedzia艂a艣, 偶e to intryguj膮ca ok艂adka.

I bardzo 偶a艂uj臋, 偶e do ksi臋gar艅 trafi艂a ta ze zgrabn膮 n贸偶k膮.

Uzna艂am, 偶e ta ok艂adka jest niez艂a. Co wi臋cej graficy 艢wiata Ksi膮偶ki te偶 powiedzieli, 偶e jest niez艂a, tylko 偶e nie sprzeda ksi膮偶ki. Popyta艂am te偶 znajomych, rozmaitych grafik贸w, rysownik贸w. Andrzej Mleczko powiedzia艂, 偶e jest bardzo drapie偶na i ta druga lepiej 鈥瀞przeda鈥 ksi膮偶k臋. Henryk Sawka powiedzia艂, 偶e bardziej podoba mu si臋 moja, ale je艣li dzia艂 handlowy m贸wi, 偶e sprzeda si臋 wi臋cej tej z n贸偶k膮, to mam si臋 zgodzi膰. Zdecydowa艂am si臋, wi臋c ostatecznie na ich ok艂adk臋, a oni zrobili mi wtedy uprzejmo艣膰 – i uwa偶am, 偶e to jest mi艂e – wydrukowali 100 egzemplarzy z moj膮 ok艂adk膮. To w艂a艣nie ta edycja limitowana.

Suki to mocna ksi膮偶ka. Poruszasz w niej problem przemocy domowej.

Suki s膮 napisane inaczej, poniewa偶 jako pisarka bardziej zaanga偶owa艂am si臋 w tera藕niejszo艣膰 i w bie偶膮ce problemy. Dzieje si臋 tyle rzeczy, na kt贸re mog臋 mie膰 cho膰 troch臋 wp艂ywu. I uwa偶am, 偶e skoro mog臋, to powinnam to robi膰. W Sukach s艂ycha膰 m.in. echa konwencji antyprzemocowej. Nawi膮za艂am tak偶e do sytuacji, o kt贸rych wiem z opowiada艅 os贸b, kt贸re to prze偶y艂y, z list贸w czytelniczek, zupe艂nie mi nieznanych, kt贸re postanowi艂y mi o tym opowiedzie膰. Od jakiego艣 czasu prowadz臋 jeszcze bloga w portalu natemat, wi臋c jak mnie wkurzy co艣, a politycy mnie strasznie wkurzaj膮, to pisz臋 o tym ostro i my艣l臋, 偶e by艂oby nieuczciwe, gdybym si臋 tego wyzby艂a i nie napisa艂a takiej ksi膮偶ki.

W jednym z tekst贸w przytaczasz statystyki, z kt贸rych wynika, 偶e 700.000 kobiet rocznie dostaje mniejsze lub wi臋ksze lanie, i 偶e corocznie w wyniku przemocy domowej ginie 150 kobiet, a 30.000 zostaje zgwa艂conych. Kiedy czyta艂am Suki, akurat pojawi艂a si臋 w mediach informacja o kobiecie, kt贸r膮 zabi艂 partner. On wcze艣niej j膮 bi艂, zosta艂 aresztowany, zwolniony z aresztu, wr贸ci艂 do domu i j膮 zabi艂.

Tak, takie sytuacje wci膮偶 si臋 powtarzaj膮.

Dlaczego w Polsce wci膮偶 jest taki problem z przemoc膮 domow膮?

Dlatego, 偶e 偶yjemy w spo艂ecze艅stwie zamkni臋tym, a nie otwartym 鈥 to po pierwsze. Dlatego, 偶e mamy wci膮偶 do czynienia ze straszn膮 hipokryzj膮 鈥 to po drugie. Ludzie nie chc膮 si臋 nara偶a膰 ko艣cio艂owi. Fakt, 偶e Bronis艂aw Komorowski w ko艅cu podpisa艂 ustaw臋 antyprzemocow膮 to wielki sukces. Ostatnio w wywiadzie m贸wi艂am, 偶e Ko艣ci贸艂 m贸g艂by naprawd臋 du偶o dobrego zrobi膰 w tej sprawie, gdyby tylko by艂a wola ze strony hierarch贸w. Kiedy艣 by艂y antyalkoholowe grupy przyko艣cielne. Gdyby zrobi膰 co艣 takiego w kwestii walki z przemoc膮 domow膮, czy aliment贸w, efekty mog艂yby by膰 fantastyczne. My艣l臋, 偶e cz臋艣膰 ksi臋偶y jest na to gotowa.

W Irlandii ksi臋偶a po tym, jak parlament przeg艂osowa艂 ustaw臋 o zwi膮zkach partnerskich stwierdzili, 偶e musz膮 przemy艣le膰 swoj膮 postaw臋, bo 艣wiat idzie do przodu.

No tak, bo 艣wiat jest inny, a w Irlandii dodatkowo nast膮pi艂o rozliczenie z r贸偶nymi strasznymi rzeczami z przesz艂o艣ci 鈥 z przemoc膮 i gwa艂tami, kt贸rych dopuszczali si臋 ksi臋偶a. U nas w ostatnich latach ujawniono w艂a艣ciwie tylko dzia艂ania siostry Bernadetty i jej zespo艂u, u nas skala tych rozlicze艅 jest niepor贸wnywalnie mniejsza. Chyba bo niewiele wiemy. W Sukach jednak nie opisa艂am Irlandii, ale skupi艂am si臋 na tym, co si臋 dzieje tu, w Polsce.

W tej ksi膮偶ce pojawiaj膮 si臋 bardzo brutalne sceny przemocy wobec kobiet 鈥 w jednej z nich bohaterka zostaje brutalnie zaatakowana przez m臋偶a kijem bejsbolowym, w drugiej Ewita wspomina to co j膮 kiedy艣 spotka艂o, zostaje pobita i zgwa艂cona przez swojego m臋偶a.

I to s膮 sceny, kt贸re mog艂y si臋 zdarzy膰. Inspiracj膮 dla jednej z nich by艂y prze偶ycia kobiety, kt贸ra wyzwoli艂a si臋 od m臋偶a-tyrana. Prawdziwa historia. Ta bohaterka stan臋艂a na nogi, ma w艂asn膮 firm臋, jest zamo偶na i wierzy, 偶e pieni膮dze daj膮 jej wolno艣膰. Walczy o swoj膮 niezale偶no艣膰, chce mie膰 w艂adz臋. To si臋 bierze z l臋ku i z wiary, 偶e w艂adza j膮 uchroni przed przemoc膮. To nie jest prawda.

To rodzaj maskowania s艂abo艣ci? Rodzaj kamufla偶u?

Nie, ona ju偶 jest silna. Pami臋ta, co jej si臋 przydarzy艂o i to wystarczy, aby nie chcie膰 przechodzi膰 tego po raz drugi. Tego upokorzenia, powrotu do biedy. Znam kilka bizneswoman, kt贸re podobnie postrzegaj膮 swoj膮 niezale偶no艣膰.

Suki pokazuj膮 si艂臋 i energi臋 kobiet, ale i ciemn膮 stron臋 sukcesu.

Tak, ale trzeba o tym m贸wi膰. Pisz臋 o bohaterce, kt贸ra si臋 wyzwoli艂a. Dzi臋ki temu, 偶e si臋 wyzwoli艂a, zdoby艂a niepodwa偶aln膮 pozycj臋. Pisz臋 tak偶e o tym, 偶e nie nale偶y fetyszyzowa膰 m艂odo艣ci, bo to minie. Je艣li ma si臋 tylko urod臋 i z niej tylko robi si臋 u偶ytek to si臋 schodzi na manowce. Sukces jest wa偶ny bardzo, dla mnie te偶, ale ja nie wierz臋 w absolutny sukces, raczej sukcesik. Trudno m贸wi膰 o sukcesie, kiedy obok ludzie s膮 chorzy, umieraj膮. Ja przynajmniej nie oceniam 偶ycia w kategoriach sukcesu czy kl臋ski.

Polki cz臋sto maj膮 problem, aby si臋 swoim sukcesem cieszy膰 i si臋 nim chwali膰.

Tak, ale o tym trzeba te偶 m贸wi膰. Sama cierpi臋 na co艣 takiego. By膰 mo偶e jest w tym l臋k, 偶e jak tylko jest dobrze, to zaraz co艣 si臋 popsuje. I tak mi si臋 czasem w 偶yciu zdarza艂o. Kiedy wyszed艂 Pawilon ma艂ych drapie偶c贸w, to umar艂 brat mojego m臋偶a – Jonasz. Tego samego dnia, i ja ju偶 nie potrafi艂am si臋 ucieszy膰 z mojego sukcesu. W przypadku pisarki sukcesem nie jest tylko wydanie i sprzeda偶 ksi膮偶ki. Tu chodzi o co艣 wa偶niejszego. W moim przypadku to jest po prostu fakt, 偶e mog臋 robi膰 to, co chc臋. Dla mnie sukcesem jest czas, w kt贸rym mog臋 siedzie膰 nad now膮 ksi膮偶k膮. Nie przymuszam si臋 do niczego. Jestem swoim szefem. Zaraz po maturze posz艂am do pracy w fabryce, 偶eby zarobi膰 na studia i wtedy przysi臋g艂am sobie, 偶e nigdy nie b臋d臋 pracowa艂a na etacie i tego si臋 trzymam. Nawet na felietony podpisuj臋 od 25-ciu lat podpisuj臋 umowy, chc臋 by膰 pani膮 siebie. Kiedy czasem nie mam si艂y albo ochoty, 偶eby pracowa膰 mog臋 zrobi膰 sobie wolne, poczyta膰 ksi膮偶k臋, pole偶e膰 w ogrodzie i popatrze膰 na niebo. Wtedy czuj臋, 偶e jestem wolna.

To co艣 w rodzaju medytacji?

Tak. Du偶o czasu sp臋dzam z m臋偶em, wieczory s膮 wsp贸lne 鈥 nasze, ale do medytowania musz臋 by膰 sama. Kocham t臋 swoj膮 wolno艣膰 i samotno艣膰. One s膮 wynikiem mojego wyboru. I to sprawia, 偶e koniec ko艅c贸w pracuj臋 naprawd臋 du偶o. Ale w艂a艣nie dlatego, 偶e chc臋, a nie musz臋.

To poczucie wolno艣ci trzeba mie膰 w sobie?

Wolno艣膰 to co艣, o co trzeba walczy膰. I to od dziecka. Od dziecka walczy艂am o sw贸j k膮t, swoj膮 przestrze艅. Gdy by艂am dzieckiem zauwa偶y艂am, 偶e kiedy czytam, to, to co pojawia si臋 w mojej g艂owie jest tylko moje. Nikt nie mo偶e mi tego zabra膰. To by艂a wolno艣膰. Wiedzia艂am, 偶e da mi to tak偶e literatura. Kiedy艣 to sobie sformu艂owa艂am 鈥 literatura to bunt z bardzo silnym poczuciem wolno艣ci, ale i poczuciem odpowiedzialno艣ci za s艂owo.

Na czym ta odpowiedzialno艣膰 polega?

Na jako艣ci tego, co si臋 robi i na tym, 偶e ka偶da rzecz, kt贸r膮 w tym momencie robi臋 jest wa偶na. Oboj臋tnie, czy to jest felieton, powie艣膰, sztuka, wszystko musi by膰 dopi臋te na ostatni guzik. Cho膰 wcale nie trzeba lubi膰 tego, co si臋 stworzy艂o. Jak si臋 co艣 za bardzo lubi, to zawsze ma to wp艂yw na spadek jako艣ci. Przem臋czony tekst jest troch臋 jak przenoszona ci膮偶a.

Suki to wolne kobiety?

Suki walcz膮 o wolno艣膰. Ale ich wolno艣膰 polega tak偶e na tym, 偶e zdaj膮 sobie spraw臋, 偶e dobrze jest by膰 suk膮. Je艣li jest si臋 suk膮 mo偶na by膰 szefow膮, a przynajmniej szefow膮 samej siebie. Kiedy jest si臋 suk膮 mo偶na powiedzie膰 facetowi 鈥 do艣膰 przemocy. Mo偶na odej艣膰. My艣l臋, 偶e u艣wiadamianie tego kobietom jest bardzo cenne. Kobiety bite, szykanowane, upokarzane, je艣li zrozumiej膮, 偶e mog膮 decydowa膰 o swoim 偶yciu, zyskuj膮 艣wiadomo艣膰 i si艂臋, by zacz膮膰 je zmienia膰.

Zarejestruj si臋 aby otrzyma膰 newsletter

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost臋p w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid艂owego dzia艂ania strony. Je偶eli nie wyra偶asz na to zgody, mo偶esz zmieni膰 ustawienia w swojej przegl膮darce. Zobacz wi臋cej w Polityce Prywatno艣ci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close