Katarzyna Kraus pisze o tym, czym jest ma艂偶e艅ska wsp贸lno艣膰 maj膮tkowa

Wszystko, co musisz wiedzie膰 o ma艂偶e艅skiej wsp贸lno艣ci maj膮tkowej

Katarzyna Kraus

鈥濸o podj臋ciu decyzji o zawarciu zwi膮zku ma艂偶e艅skiego narzeczeni na og贸艂 koncentruj膮 si臋 na przygotowaniach do 艣lubu i wesela: kiedy, gdzie, ilu go艣ci, jaka orkiestra, jakie zaproszenia, fotograf, suknia, garnitur鈥 Rzadko zastanawiaj膮 si臋 nad tym, jak po 艣lubie b臋dzie wygl膮da艂o wsp贸lne 偶ycie, jakie maj膮 plany dotycz膮ce dzieci, finans贸w i 偶ycia zawodowego鈥 鈥 pisze Katarzyna Kraus. Przeczytaj fragment jej najnowszej ksi膮偶ki 鈥瀂 prawem jej do twarzy. O bezpiecze艅stwie prawnym w zwi膮zki鈥 - pierwszej w Polsce ksi膮偶ki o mo偶liwo艣ciach prawno-finansowego zabezpieczenia w zwi膮zkach partnerskich i ma艂偶e艅skich.
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

Co si臋 dzieje po zawarciu zwi膮zku ma艂偶e艅skiego?

Niewiele os贸b zdaje sobie spraw臋 z tego, czym jest 鈥瀖a艂偶e艅ski ustr贸j maj膮tkowy鈥. Przyszli ma艂偶onkowie cz臋sto nie s膮 艣wiadomi, 偶e w og贸le istnieje co艣 takiego jak 鈥瀖a艂偶e艅ski ustr贸j maj膮tko颅wy鈥, jakie s膮 jego rodzaje, a tym bardziej nie wiedz膮, 偶e mog膮 samodzielnie zdecydowa膰 o ustroju maj膮tkowym, kt贸ry b臋dzie obowi膮zywa艂 w ich ma艂偶e艅stwie.

Na pytanie 鈥濩o to jest ma艂偶e艅ski ustr贸j maj膮tkowy?鈥 kilkoro znajomych zapyta艂o, czy chodzi o intercyz臋. W 艣wiadomo艣ci Polak贸w kryje si臋 zas艂yszana lub widziana g艂贸wnie w filmach ameryka艅skich sytuacja, w kt贸rej bogaci ludzie podpisuj膮 przed 艣lubem intercyz臋 ma艂偶e艅sk膮 鈥 i na tym ko艅czy si臋 wiedza w tym zakresie. A prawda jest taka, 偶e polskie prawo przewiduje kilka mo偶liwo艣ci rozwi膮zania kwestii ma艂偶e艅skich ustroj贸w maj膮t颅kowych, w zale偶no艣ci od potrzeb i decyzji ma艂偶onk贸w. Warto zastanowi膰 si臋 nad nimi jeszcze przed zawarciem zwi膮zku ma艂颅偶e艅skiego, a na pewno warto zna膰 wady i zalety ka偶dego z nich.

Czym zatem jest ma艂偶e艅ski ustr贸j maj膮tkowy?

Ma艂偶e艅ski ustr贸j maj膮tkowy to system stosunk贸w prawnych istniej膮cych mi臋dzy ma艂偶onkami, okre艣lony przepisami prawa (w kodeksie rodzinnym i opieku艅czym), kt贸ry reguluje zale偶no艣ci maj膮tkowe mi臋dzy ma艂偶onkami oraz mi臋dzy ma艂偶onkami a innymi podmiotami prawa. A m贸wi膮c pro艣ciej: s膮 to pewne zasady, stan prawny mi臋dzy ma艂偶onkami, kt贸ry reguluje stosunki maj膮tkowe mi臋dzy ma艂偶onkami oraz mi臋dzy ma艂偶onkami a innymi osobami (np. ich wierzycielami).

Ustawodawca daje nam mo偶liwo艣膰 przyj臋cia ustawowego b膮d藕 umownego ustroju maj膮tkowego.

Ustawowa wsp贸lno艣膰 maj膮tkowa

Ustawowa wsp贸lno艣膰 maj膮tkowa to wszystko, co ma艂偶onkowie (razem lub osobno) nabyli w trakcie trwania ma艂偶e艅stwa. Kodeks rodzinny i opieku艅czy przewiduje, 偶e po zawarciu ma艂偶e艅stwa powstaje tzw. wsp贸lno艣膰 ustawowa mi臋dzy ma艂偶on颅kami, chyba 偶e ma艂偶onkowie przed zawarciem lub po zawarciu ma艂偶e艅stwa postanowi膮 odmiennie uregulowa膰 stosunki ma颅j膮tkowe. Mog膮 to zrobi膰 przez zawarcie umowy maj膮tkowej ma艂偶e艅skiej.

Na co wp艂ywa ustawowa wsp贸lno艣膰 maj膮tkowa i dlaczego ma tak istotne znaczenie?

Kwestie maj膮tkowe wp艂ywaj膮 na wiele spraw. Pokusz臋 si臋 nawet o stwierdzenie, 偶e to w艂a艣nie z powodu pieni臋dzy rozpad艂o si臋 wiele ma艂偶e艅stw! Przed podj臋ciem decyzji o zawarciu ma艂偶e艅stwa warto wie颅dzie膰, o jakich sk艂adnikach maj膮tku ka偶dy z ma艂偶onk贸w b臋dzie decydowa艂 sam, a o jakich wsp贸lnie z drugim ma艂偶onkiem. Warto r贸wnie偶 zaplanowa膰 rozw贸j finansowy, zw艂aszcza gdy oboje ma艂偶onkowie wno颅sz膮 okre艣lony maj膮tek 鈥 pozwoli to podejmowa膰 decyzje kluczowe dla p贸藕niejszych relacji finansowych.

Je艣li ma艂偶onkowie nie ustal膮 inaczej i nie podpisz膮 stosownej umowy, po zawarciu ma艂偶e艅stwa obowi膮zuje ich wsp贸lno艣膰 maj膮t颅kowa. Oznacza to, 偶e do maj膮tku wsp贸lnego wchodz膮 przedmioty maj膮tkowe, kt贸re nabyli wsp贸lnie lub oddzielnie w trakcie trwania ma艂偶e艅stwa. Maj膮tek wsp贸lny to maj膮tek, kt贸ry nale偶y do obojga ma艂偶onk贸w 鈥 wsp贸lnie o nim decyduj膮 i wsp贸lnie nim zarz膮dzaj膮.

Co wchodzi w sk艂ad maj膮tku wsp贸lnego ma艂偶onk贸w?

Zgodnie z art. 31 Kodeksu rodzinnego i opieku艅czego do maj膮tku wsp贸lnego nale偶膮 w szczeg贸lno艣ci:

  • pobrane wynagrodzenie za prac臋 i dochody z innej dzia艂alno艣ci zarobkowej ka偶dego z ma艂偶onk贸w;
  • dochody z maj膮tku wsp贸lnego, jak r贸wnie偶 z maj膮tku osobistego ka偶dego z ma艂偶onk贸w;
  • 艣rodki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracow颅niczego funduszu emerytalnego ka偶dego z ma艂偶onk贸w;
  • kwoty sk艂adek zewidencjonowanych na subkoncie, o kt贸rym mowa w art. 40a ustawy z 13 pa藕dziernika 1998 r. o systemie ubezpiecze艅 spo艂ecznych.

Warto podkre艣li膰 i zaznaczy膰 to, co umyka wielu ma艂偶onkom: je艣li w ma艂偶e艅stwie panuje wsp贸lno艣膰 maj膮tkowa ma艂偶e艅ska nie zmieniona 偶adn膮 umow膮 ma艂偶e艅sk膮, wynagrodzenie za prac臋 i dochody z innej dzia艂alno艣ci zarobkowej (np. um贸w zlecenia, o wsp贸艂pracy itd.) ma艂偶onk贸w s膮 wsp贸lne. Niezale偶nie od tego, na czyj rachunek bankowych wp艂ywaj膮.

PRZYK艁AD: Ania i Piotr s膮 ma艂偶e艅stwem. Piotr prowadzi w艂asn膮 dzia艂alno艣膰 gospodarcz膮 i osi膮gane dochody wp艂aca na prywatny rachunek. Ania jest zatrudniona w firmie zewn臋trznej, a jej zarobki wp艂ywaj膮 na rachunek, kt贸ry prowadzi wsp贸lnie z Piotrem. Kt贸re pieni膮dze s膮 czyje? Je艣li ma艂偶onkowie nie podpisali stosownych um贸w ma艂偶e艅skich, zar贸wno pieni膮dze, kt贸re zarabia Piotr, jak i pieni膮dze, kt贸re zarabia Ania w trakcie trwania ma艂偶e艅stwa, s膮 ich wsp贸lne. Niezale偶nie od tego, na czyim rachunku si臋 znajduj膮, oboje maj膮 prawo dysponowa膰 nimi. Tak stanowi prawo, praktyka kszta艂tuje si臋 r贸偶nie.

Maj膮tek wsp贸lny vs maj膮tek osobisty

W tym miejscu bardzo wa偶ne jest, aby rozr贸偶ni膰 maj膮tek wsp贸lny i maj膮tek osobisty ka偶dego z ma艂偶onk贸w.

Maj膮tek osobisty ma艂偶onka

Polskie prawo wyra藕nie okre艣la, jakie sk艂adniki maj膮tku (czyli jego cz臋艣ci: jakie艣 przedmioty, prawa) nie b臋d膮 po 艣lubie wchodzi艂y do maj膮tku wsp贸lnego ma艂偶onk贸w, lecz b臋d膮 stanowi艂y maj膮tki osobiste (czyli takie, kt贸rymi mog膮 samodzielnie dysponowa膰 bez pytania ma艂偶onka o zgod臋 czy zdanie).

Przede wszystkim s膮 to przedmioty nabyte przed powstaniem wsp贸lno艣ci ustawowej, przedmioty nabyte w wyniku dziedzicze颅nia, w drodze darowizny, jak te偶 przedmioty maj膮tkowe uzyskane z tytu艂u nagrody za osobiste osi膮gni臋cia jednego z ma艂偶onk贸w oraz inne wskazane w art. 33 Kodeksu rodzinnego i opieku艅czego.

鈥濸rzedmioty maj膮tkowe nabyte przed powstaniem wsp贸lno艣ci ustawowej鈥.

Oznacza to mi臋dzy innymi, 偶e samoch贸d, dom, bi偶uteria zaku颅pione przed zawarciem zwi膮zku ma艂偶e艅skiego nie stan膮 si臋 po 艣lubie maj膮tkiem wsp贸lnym, lecz w dalszym ci膮gu b臋d膮 nale偶a艂y do tego z ma艂偶onk贸w, kt贸ry przed 艣lubem by艂 ich w艂a艣cicielem.

鈥濸rzedmioty maj膮tkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowizn臋, chyba 偶e spadkodawca lub darczy艅ca inaczej postanowi艂鈥.

Je艣li darczy艅ca w umowie darowizny lub spadkodawca w testa颅mencie nie postanowi膮 wyra藕nie, 偶e maj膮tek darowany/pod颅legaj膮cy dziedziczeniu b臋dzie wchodzi艂 do maj膮tku wsp贸lnego ma艂偶onk贸w, to przedmioty nabyte w ten spos贸b (mimo 偶e nabyte w trakcie trwania ma艂偶e艅stwa) wejd膮 do maj膮tku osobistego ma艂偶onka, kt贸ry je otrzyma艂.

PRZYK艁AD: Ojciec postanowi艂 zapisa膰 Piotrowi dom w Warszawie. Sporz膮dzi艂 testament, w kt贸rym napisa艂, 偶e powo艂uje Piotra do dziedziczenia ca艂ego swojego maj膮tku. Dom stanie si臋 w艂asno艣ci膮 tylko Piotra, niezale偶nie od tego, czy testament zosta艂 sporz膮dzony przed zawarciem czy po zawarciu ma艂偶e艅stwa przez Piotra.

鈥濸rzedmioty maj膮tkowe uzyskane z tytu艂u nagrody za osobiste osi膮gni臋cia jednego z ma艂偶onk贸w鈥.

Nagrodami za osobiste osi膮gni臋cia jednego z ma艂偶onk贸w s膮 na przyk艂ad nagrody za prac臋 tw贸rcz膮 (artystyczna, naukowa, literacka i inne pozyskane podczas konkurs贸w). Do nagr贸d za osobiste osi膮gni臋cia orzecznictwo s膮d贸w zalicza tak偶e nagrody za osi膮gni臋cia sportowe, za ratowanie 偶ycia i inne, pozbawione charakteru tw贸rczego. Co istotne, w odniesieniu do sportowc贸w nale偶y odr贸偶ni膰 wynagrodzenie od nagr贸d, mimo 偶e nagrody s膮 cz臋sto w formie pieni臋偶nej.

PRZYK艁AD: Piotr jest utalentowanym skoczkiem narciarskim. Ma podpisan膮 umow臋 z NKOL-em i co miesi膮c wyp艂acane jest mu wynagrodzenie. Z tytu艂u um贸w sponsorskich otrzymuje dodatkowe 艣rodki finansowe. Kwoty te wchodz膮 do maj膮tku wsp贸lnego Piotra i Ani. Piotr zdoby艂 z艂oty medal w Pucharze 艢wiata w skokach narciarskich i z tego tytu艂u otrzyma艂 wspania艂y samoch贸d oraz 500 tys. z艂. Zar贸wno samoch贸d, jak i 500 tys. z艂 stanowi膮 maj膮tek osobisty tylko Piotra.

Czy jest to sprawiedliwe? Polemizowa艂abym.

Gdy jeden z ma艂颅偶onk贸w zawodowo uprawia sport, drugi przejmuje na siebie wi臋kszo艣膰 obowi膮zk贸w domowych i rodzicielskich. Cierpi膮 na tym tak偶e relacje ma艂偶e艅skie. W takiej sytuacji dzielenie kwot pozyskiwanych przez ma艂偶onka sportowca na maj膮tek wsp贸lny lub osobisty nie jest w mojej opinii zasadne.

Obecnie tak jednak wygl膮da ugruntowana linia orzecznicza.

Z uwagi na 艣cis艂y zapis w kodeksie, kt贸ry wylicza poszczeg贸lne sk艂adniki maj膮tku osobistego, pami臋taj, 偶e w trakcie trwania wsp贸lno艣ci maj膮tkowej wszystkie wyliczone enumeratywnie sk艂adniki maj膮tku osobistego b臋d膮 przynale偶a艂y do jednego z ma艂偶onk贸w.

Nale偶y tutaj stanowczo podkre艣li膰, 偶e ka偶dy z ma艂偶onk贸w jest uprawniony do wsp贸艂posiadania i u偶ywania rzeczy stanowi膮cych maj膮tek wsp贸lny, o ile da si臋 to pogodzi膰 ze wsp贸艂posiadaniem i z korzystaniem z rzeczy przez drugiego z ma艂偶onk贸w. Nie mo偶e by膰 tak, 偶e tylko jeden z ma艂偶onk贸w korzysta na przyk艂ad z kina domowego, a drugi zostanie pozbawiony tej mo偶liwo艣ci.

Kodeks rodzinny i opieku艅czy reguluje r贸wnie偶 kwestie dotycz膮ce zarz膮du maj膮tkiem wsp贸lnym, odpowiedzialno艣ci za zobowi膮zania jednego z ma艂偶onk贸w (a co za tym idzie 鈥 mo偶颅liwo艣ci zaspokojenia z maj膮tku wsp贸lnego) oraz zwi膮zane z jego podzia艂em i sposobem rozliczenia nak艂ad贸w z maj膮tku wsp贸lnego na maj膮tek osobisty i z maj膮tku osobistego na maj膮tek wsp贸lny.

Powy偶szy fragment pochodzi z ksi膮偶ki 鈥瀂 prawem jej do twarzy. O bezpiecze艅stwie prawnym w zwi膮zki鈥 autorstwa Katarzyny Kraus.

Z prawem jej do twarzy / K. Kraus / Ok艂adka

O ksi膮偶ce

O czym powinna艣 wiedzie膰, zanim zdecydujesz si臋 na 偶ycie w zwi膮zku lub zmian臋 stanu cywilnego? Czym r贸偶ni si臋 zwi膮zek partnerski od zwi膮zku ma艂偶e艅skiego w kwestiach: dziedziczenia, maj膮tku wsp贸lnego, odpowiedzialno艣ci za d艂ugi, dzieci, zako艅czenia zwi膮zku, upowa偶nie艅 i pe艂nomocnictw? Czy w zwi膮zku ma艂偶e艅skim/partnerskim ponosisz odpowiedzialno艣膰 za d艂ugi m臋偶a/partnera zwi膮zane z firm膮, kt贸r膮 prowadzi? Do kogo b臋dzie nale偶a艂 dom, kt贸ry wraz z m臋偶em/partnerem postanowisz wybudowa膰 na jego dzia艂ce? Co to jest intercyza, jakie s膮 jej rodzaje i czy na pewno zawsze warto j膮 podpisa膰? Czy komornik mo偶e zaj膮膰 i sprzeda膰 mieszkanie, kt贸re kupi艂a艣 razem z partnerem/m臋偶em? Kto dziedziczy po bezdzietnym ma艂偶e艅stwie? Czy po 艣mierci rodzic贸w dziecko dziedziczy kredyt, kt贸ry zaci膮gn臋li? Jakie s膮 prawa osoby dotkni臋tej przemoc膮 i gdzie szuka膰 pomocy? To wybrane kwestie, na kt贸re odpowiada 鈥瀂 prawem jej do twarzy. O bezpiecze艅stwie prawnym w zwi膮zki鈥 鈥 pierwsza w Polsce ksi膮偶ka o mo偶liwo艣ciach prawno-finansowego zabezpieczenia w zwi膮zkach partnerskich i ma艂偶e艅skich.

O autorce

Katarzyna Kraus – radca prawny, od 2010 roku cz艂onek Okr臋gowej Izby Radc贸w Prawnych w Warszawie. Od 2012 roku prowadzi w Warszawie w艂asn膮 Kancelari臋 Prawn膮, specjalizuj膮c膮 si臋 w prawie cywilnym, rodzinnym i mieszkaniowym. Na swojej stronie edukuje kobiety w sprawach rodzinnych i przemocowych. http://katarzynakraus.pl/

Zarejestruj si臋 aby otrzyma膰 newsletter