Multitasking ÔÇô fakt czy mit

Multitasking ÔÇô fakt czy mit? Zobacz 7 prawd o wielozadaniowo┼Ťci i podzielno┼Ťci naszej uwagi!

dr Konrad Maj, Uniwersytet SWPS

Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

 

Mimo wybitnych zdolno┼Ťci analitycznych nie radzimy sobie ze zmienno┼Ťci─ů i z┼éo┼╝ono┼Ťci─ů ┼Ťwiata. Nasze umys┼éy nie nad─ů┼╝aj─ů za rozwojem nowych technologii. Wielozadaniowo┼Ť─ç, kt├│rej si─Ö od nas wymaga, jest mitem. Czy Homo Multitaskus przetrwa?

WIELOZADANIOWO┼Ü─ć TO MIT?

Jednoczesne czytanie ksi─ů┼╝ki i s┼éuchanie radia, rozmawianie przez telefon i gotowanie, ogl─ůdanie filmu i jedzenie ÔÇô wykonywanie wielu zada┼ä w tym samym czasie to dzi┼Ť powszechne zjawisko. Podobnie jak i widok kierowc├│w rozmawiaj─ůcych przez telefon czy kobiet robi─ůcych makija┼╝ w trakcie jazdy. Jak wynika z bada┼ä, takie zachowania mog─ů przynie┼Ť─ç katastrofalne skutki. David L. Strayer i wsp├│┼épracownicy na ┼éamach ÔÇ×Human FactorÔÇŁ dowodz─ů, ┼╝e rozmawianie przez telefon podczas prowadzenia samochodu jest r├│wnie┼╝ niebezpieczne jak prowadzenie pod wp┼éywem alkoholu.

Według innych badań, przeprowadzonych w Wielkiej Brytanii, rozmawianie przez telefon zwiększa prawdopodobieństwo wypadku aż czterokrotnie.

Wed┼éug innych bada┼ä, przeprowadzonych w Wielkiej Brytanii, rozmawianie przez telefon zwi─Öksza prawdopodobie┼ästwo wypadku a┼╝ czterokrotnie. Zestaw s┼éuchawkowy nie jest ┼╝adnym rozwi─ůzaniem ÔÇô nie chodzi tylko o trzymanie r─ůk na kierownicy, a o anga┼╝uj─ůc─ů rozmow─Ö, kt├│ra wywo┼éuje zjawisko nazywane ÔÇ×┼Ťlepot─ů z nieuwagiÔÇŁ.

GENERACJA WIELOZADANIOWA

Multitasking, czyli wielozadaniowo┼Ť─ç, to termin, kt├│ry wr─Öcz przylgn─ů┼é do wsp├│┼éczesno┼Ťci. Po raz pierwszy u┼╝yto go w 1965 roku w IBM do opisu w┼éa┼Ťciwo┼Ťci wyprodukowanego przez firm─Ö komputera. Warto wiedzie─ç, ┼╝e ÔÇô wbrew powszechnemu przekonaniu ÔÇô systemy operacyjne w komputerach, nawet tych wsp├│┼éczesnych, nie wykonuj─ů w jednym czasie wielu zada┼ä.

W danej chwili korzystaj─ů w pe┼éni z poszczeg├│lnej cz─Ö┼Ťci rdzenia procesora. Zamiast uczy─ç si─Ö od komputer├│w, jak najlepiej wykorzystywa─ç swoje zasoby, pr├│bujemy za wszelk─ů cen─Ö przezwyci─Ö┼╝y─ç w┼éasne ograniczenia.

UMIEJ─śTNO┼Ü─ć R├ôWNOLEG┼üEGO PRZETWARZANIA WIELU INFORMACJI ÔÇô KOLEJNY MIT?

W wielu badaniach dowiedziono, ┼╝e wielozadaniowo┼Ť─ç to jedynie z┼éudzenie. Najlepszym przyk┼éadem s─ů badania naukowc├│w z Kansas State University. Lori Bergen, Tom Grimes oraz Deborah Potter dowiedli, ┼╝e du┼╝e nagromadzenie bod┼║c├│w we wsp├│┼éczesnych przekazach telewizyjnych mo┼╝e utrudni─ç ich zapami─Ötanie i zrozumienie.

Naukowcy przeprowadzili seri─Ö eksperyment├│w, w czasie kt├│rych badani ogl─ůdali wiadomo┼Ťci telewizyjne przygotowane przez stacj─Ö CNN, a nast─Öpnie odpowiadali na pytania dotycz─ůce ich tre┼Ťci. Przy czym stworzono dwa ┼Ťrodowiska eksperymentalne: pierwsza grupa ogl─ůda┼éa typowe wiadomo┼Ťci typu headline news, zawieraj─ůce dodatkowe paski informacyjne i obrazy, za┼Ť druga grupa ÔÇô przekaz, w kt├│rym wykadrowany by┼é jedynie prezenter.

W wielu badaniach dowiedziono, ┼╝e wielozadaniowo┼Ť─ç to jedynie z┼éudzenie. Najlepszym przyk┼éadem s─ů badania naukowc├│w z Kansas State University. Lori Bergen, Tom Grimes oraz Deborah Potter dowiedli, ┼╝e du┼╝e nagromadzenie bod┼║c├│w we wsp├│┼éczesnych przekazach telewizyjnych mo┼╝e utrudni─ç ich zapami─Ötanie i zrozumienie.

W pierwszym przypadku zapami─Ötano istotnie mniej informacji, ┼Ťrednio o 10 proc. Problemy z odbiorem przekazu pojawia┼éy si─Ö zw┼éaszcza wtedy, gdy przekazywane tre┼Ťci nale┼╝a┼éy do r├│┼╝nych kategorii informacyjnych (np. aktualno┼Ťci polityczne na pasku plus informacje graficzne o pogodzie). Eksperyment Grimesa i wsp├│┼épracownik├│w dowi├│d┼é, ┼╝e umiej─Ötno┼Ť─ç r├│wnoleg┼éego przetwarzania wielu informacji jest mitem.

PERMANENTNY STAN ROZPROSZONEJ UWAGI

Pe┼éne skupienie uwagi na informacjach pochodz─ůcych z r├│┼╝nych ┼║r├│de┼é czy te┼╝ wykonywanie kilku czynno┼Ťci jednocze┼Ťnie jest dla m├│zgu praktycznie niemo┼╝liwe, poniewa┼╝ ma on trudno┼Ťci z szybkim i ci─ůg┼éym prze┼é─ůczaniem si─Ö na inne tryby dzia┼éania. Podobnie jak komputery nie radzimy sobie z nag┼éym przerwaniem danej czynno┼Ťci i szybkim restartem. Ma┼éo tego, czas wykonywania kilku zada┼ä jednocze┼Ťnie znacznie si─Ö wyd┼éu┼╝a i towarzysz─ů mu efekty uboczne ÔÇô r├│┼╝nego rodzaju b┼é─Ödy poznawcze.

Czas wykonywania kilku zada┼ä jednocze┼Ťnie znacznie si─Ö wyd┼éu┼╝a i towarzysz─ů mu efekty uboczne ÔÇô r├│┼╝nego rodzaju b┼é─Ödy poznawcze.

Ciekawy eksperyment przeprowadzili badacze z Harvard University, Daniel J. Simons i Christopher F. Chabris. Grupie badanych pokazali film, kt├│rego bohaterowie przekazywali sobie pi┼ék─Ö. Ogl─ůdaj─ůcy mieli za zadanie zliczy─ç, ile razy powtarza si─Ö ta czynno┼Ť─ç. W film wmontowano scen─Ö, w kt├│rej przewija si─Ö osoba przebrana za goryla (scena trwa 9 sekund). Wi─Ökszo┼Ť─ç badanych zapytana po seansie, czy zauwa┼╝y┼éa co┼Ť niezwyk┼éego, odpowiedzia┼éa, ┼╝eÔÇŽ nie.

Nasza uwaga jest zatem bardzo selektywna, a wykonywanie dw├│ch zada┼ä jednocze┼Ťnie ÔÇô ma┼éo efektywne. Mo┼╝na zaryzykowa─ç stwierdzenie, ┼╝e naturalny stan umys┼éu cz┼éowieka ┼╝yj─ůcego w zachodniej kulturze to rozproszona uwaga, powierzchowna analiza, ubo┼╝sze rozumienie tre┼Ťci.

NOWE TECHNOLOGIE A EFEKTYWNO┼Ü─ć PRACY

Dlaczego wymaga si─Ö od nas wielozadaniowo┼Ťci, cho─ç wiemy, ┼╝e jest to ma┼éo produktywny spos├│b dzia┼éania? Prof. Stephen Payne z University of Bath twierdzi, ┼╝e rozpraszamy si─Ö, bo gdy wykonujemy trudn─ů i zarazem wa┼╝n─ů czynno┼Ť─ç, chcemy si─Ö natychmiast nagrodzi─ç i uprzyjemni─ç sobie ten czas.

Potwierdza to wspomniana ju┼╝ Linda Stone, kt├│ra w artykule opublikowanym na ┼éamach ÔÇ×Harvard Business ReviewÔÇŁ (2007) w trafny spos├│b opisuje kondycj─Ö wsp├│┼éczesnego cz┼éowieka: ma on non stop wyt─Ö┼╝on─ů uwag─Ö, zawsze chce by─ç w centrum wydarze┼ä, boi si─Ö, ┼╝e cokolwiek mo┼╝e mu umkn─ů─ç. To dlatego pracujemy przy d┼║wi─Ökach p┼éyn─ůcych z w┼é─ůczonego telewizora czy sprawdzamy aktualno┼Ťci na Facebooku.

Niestety, nie wp┼éywa to pozytywnie na jako┼Ť─ç pracy. Jak wynika z bada┼ä przeprowadzonych w 2010 r. Reynol Junco z Lock Heaven University i Shelia R. Cotten z University of Alabama w Birmingham, studenci korzystaj─ůcy podczas nauki z Facebooka lub pisz─ůcy SMS-y, mieli gorsze wyniki ni┼╝ ich r├│wie┼Ťnicy, kt├│rych nie rozprasza┼éy technologiczne nowinki.

CZY WIELOZADANIOWO┼ÜCI MO┼╗NA SI─ś JEDNAK NAUCZY─ć?

Eksperymenty przeprowadzone z u┼╝yciem neuroobrazowania przez australijskiego neuropsychologa Paula E. Duxa oraz jego wsp├│┼épracownik├│w wyra┼║nie wskazuj─ů, ┼╝e na nic zda si─Ö nawet intensywny treningu m├│zgu ÔÇô nie spos├│b wykonywa─ç dobrze dw├│ch zada┼ä jednocze┼Ťnie (je┼Ťli wymagaj─ů one uwagi). Co innego, gdy jedno z zada┼ä wykonujemy biegle, wr─Öcz automatycznie ÔÇô wtedy mo┼╝emy pozwoli─ç sobie na robienie czego┼Ť r├│wnolegle.

Z kolei Monica Luciana, profesor psychologii na University of Minnesota, je┼Ťli daje jakiekolwiek nadzieje, to tylko m┼éodym ludziom. Badaczka dowiod┼éa, ┼╝e zdolno┼Ť─ç m├│zgu do kategoryzacji konkurencyjnych informacji rozwija si─Ö do 16 ÔÇô 17 roku ┼╝ycia. Pozostaje jednak pytanie, czy takie kompetencje rzeczywi┼Ťcie powinny by─ç rozwijane u dzieci?

JAK WALCZY─ć Z DYSTRAKTORAMI?

Jednocze┼Ťnie powstaj─ů kolejne techniki, kt├│re maj─ů pom├│c w radzeniu sobie z dystraktorami, odwracaj─ůcymi uwag─Ö od tego, co rzeczywi┼Ťcie wa┼╝ne w danym momencie. Jedn─ů z nich jest technika Pomodoro. Zgodnie z ni─ů zasoby czasowe dzielimy na 25-minutowe interwa┼éy. W tym czasie koncentrujemy si─Ö wy┼é─ůcznie na jednym zadaniu i eliminujemy wszelkie ÔÇ×rozpraszaczeÔÇŁ. Dopiero po up┼éywie 25 minut rozpoczynamy kolejne zadanie, poprzedzaj─ůc je kr├│tk─ů przerw─ů.

Nale┼╝y te┼╝ pogodzi─ç si─Ö z tym, ┼╝e cz┼éowiek ma ograniczone mo┼╝liwo┼Ťci zapami─Ötywania informacji. W tej sytuacji warto skorzysta─ç z technik zapami─Ötywania danych proponowanych przez psycholog├│w. Przyk┼éad? ┼╗eby zapami─Öta─ç numer telefonu, 9-cyfrowy ci─ůg najlepiej podzieli─ç na 3 zestawy po 3 cyfry. To odkrycie zawdzi─Öczamy GeorgeÔÇÖowi Millerowi z Harvard University, kt├│ry w badaniach z 1956 r. wykaza┼é, ┼╝e liczba informacji, kt├│re cz┼éowiek jest w stanie bezpo┼Ťrednio wynosi ok. 7 (┬▒2). Wi─ů┼╝e si─Ö to z ograniczeniem naszej pami─Öci kr├│tkotrwa┼éej.

Lepiej nauczy─ç si─Ö dobrego zarz─ůdzania czasem, planowania zada┼ä oraz ─çwiczy─ç siln─ů wol─Ö i samokontrol─Ö ni┼╝ walczy─ç z ograniczeniami umys┼éu. Bo ta walka, przynajmniej je┼Ťli chodzi o wielozadaniowo┼Ť─ç, wydaje si─Ö z g├│ry skazana na niepowodzenie.

***

O AUTORZE

dr Konrad Maj ÔÇô psycholog spo┼éeczny. W pracy naukowej koncentruje si─Ö na zagadnieniach zwi─ůzanych z wp┼éywem spo┼éecznym (g┼é├│wnie perswazj─ů j─Özykow─ů). W tym kontek┼Ťcie analizuje r├│┼╝nice mi─Ödzy wp┼éywem spo┼éecznym a manipulacj─ů. Zajmuje si─Ö tak┼╝e skuteczn─ů komunikacj─ů i procesami grupowymi. Prowadzi┼é projekt dotycz─ůcy budowania zaufania do wymiaru sprawiedliwo┼Ťci oraz problem├│w wynikaj─ůcych z chuliga┼ästwa stadionowego. Interesuje si─Ö te┼╝ psychologi─ů mi┼éo┼Ťci oraz relacjami w bliskich zwi─ůzkach. Popularyzator nauki. Jest kierownikiem Centrum Innowacji na Uniwersytecie SWPS, w ramach kt├│rego prowadzone s─ů badania aktualnych trend├│w spo┼éecznych i technologicznych.

***

***

Tekst pochodzi z bloga popularnonaukowego Uniwersytetu SWPS.

Sukces Pisany Szmink─ů jest patronem medialnym Strefy Psyche i Bloga popularnonaukowego.

Zarejestruj si─Ö aby otrzyma─ç newsletter

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost─Öp w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid┼éowego dzia┼éania strony. Je┼╝eli nie wyra┼╝asz na to zgody, mo┼╝esz zmieni─ç ustawienia w swojej przegl─ůdarce. Zobacz wi─Öcej w Polityce Prywatno┼Ťci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close