Myśli to nie fakty, choć brzmią przekonująco

Jednym z najbardziej wyczerpujących doświadczeń psychicznych jest traktowanie każdej myśli jak prawdy. Umysł potrafi być niezwykle sugestywny i mówić tonem pewności, używa słów „zawsze”, „nigdy”, „na pewno”. Buduje logiczne ciągi, które brzmią rozsądnie, a w rzeczywistości są tylko interpretacją – niejednokrotnie opartą na lęku, zmęczeniu albo poprzednich doświadczeniach.

Myśl „nie dam rady” nie jest prognozą.
Myśl „inni są lepsi” nie jest obiektywną oceną.
Myśl „jeśli odpuszczę, wszystko się rozsypie” nie jest ostrzeżeniem – jest historią, którą umysł opowiada, by utrzymać znany mu porządek.

Problem zaczyna się wtedy, gdy nie zauważamy różnicy między tym, co się pojawia w głowie, a tym, co jest rzeczywiste. Wtedy myśl staje się instrukcją. A instrukcje zaczynają rządzić zachowaniem.

Dlaczego tak bardzo chcemy „mieć lepsze myśli”?

Wiele z nas nosi w sobie przekonanie, że „dobre funkcjonowanie” zaczyna się od „właściwego” myślenia. I wtedy łatwo o fałszywy wniosek np. jeśli czuję lęk, to znaczy, że myślę źle. Jeśli jestem przytłoczona – „powinnam” natychmiast zmienić narrację. Jeśli pojawia się wątpliwość – trzeba ją szybko zagłuszyć, zanim „urośnie” do rangi słabości. Tyle że to są błędne interpretacje: lęk i przeciążenie nie są dowodem na wadliwe myślenie, tylko sygnałem, że coś jest dla nas ważne, trudne albo że nasze zasoby są na granicy. Gdy traktujemy te emocje jak usterkę do naprawy, uruchamia się wewnętrzna cenzura i ciągłe poprawianie siebie w głowie.

Napięcie rośnie, bo umysł nigdy nie będzie wystarczająco „czysty”, „pozytywny” i „ogarnięty”. A im bardziej próbujemy być mentalnie doskonałe, tym mniej mamy kontaktu z tym, co naprawdę się z nami dzieje. Myśli nie są problemem. Problemem jest utożsamienie się z nimi bez dystansu.

Myśl to wydarzenia, nie tożsamość

Myśl to tylko myśl. Pojawia się, trwa chwilę, znika. Nie definiuje Cię. Nie mówi prawdy o Twojej wartości i nie musi być punktem wyjścia do decyzji.

To, że masz myśl „jestem niewystarczająca”, nie znaczy, że jesteś niewystarczająca.
To po prostu znaczy, że umysł w danym momencie wyprodukował taki komunikat.

Dojrzałość psychiczna nie polega na tym, że mamy tylko mądre, spokojne myśli. Polega na tym, że potrafimy je zauważyć i nie oddać im sterów. Zrobić krok w bok. Zapytać: „Czy to jest fakt, czy interpretacja?”, „Czy ta myśl mi służy?”, „Czy chcę podejmować decyzję z tego miejsca?”.

Gdy myśli przejmują kontrolę

Myśli kontrolują nas wtedy, gdy automatycznie im wierzymy, reagujemy na nie jak na alarm, bezgranicznie podporządkowujemy im swoje wszystkie wybory czy traktujemy je jak wewnętrzny głos prawdy, a nie jeden z wielu sygnałów.

Wtedy lęk zaczyna decydować o granicach, perfekcjonizm o tempie, a wewnętrzny krytyk o poczuciu własnej wartości. A my coraz rzadziej pytamy siebie, czego naprawdę chcemy, bo jesteśmy zajęte gaszeniem pożarów w głowie.

To nie jest kwestia braku silnej woli. To efekt życia w trybie ciągłego napięcia, odpowiedzialności i kontroli, w którym umysł nauczył się działać jak strażnik: zawsze czujny, zawsze gotowy na zagrożenie.

PRZECZYTAJ TAKŻE: 5 sposobów na odróżnianie uczuć od myśli

Nie wszystko, co myślisz, wymaga reakcji

Jedną z najważniejszych umiejętności psychicznych jest nie reagować na każdą myśl. Nie analizować jej do końca i nie tłumaczyć się przed nią. Nie poprawiać jej na siłę.

Czasem wystarczy powiedzieć sobie: „Okej, to jest ta myśl. Znam ją.” I wrócić do tego, co robisz.

To nie jest ignorowanie problemów. To jest wybór, by nie prowadzić życia według narracji, która pojawia się automatycznie, często bez związku z teraźniejszością.

Wolność zaczyna się w relacji z umysłem

Nie chodzi o to, by umysł uciszyć. On nigdy nie będzie cichy. Chodzi o zmianę relacji: z walki na obserwację, z identyfikacji na dystans, z posłuszeństwa na wybór. Możesz mieć niekomfortowe myśli i jednocześnie żyć sensownie. Możesz czuć lęk i nadal działać w zgodzie ze sobą. Możesz słyszeć wewnętrzny krytyczny głos i nie oddawać mu kontroli. To właśnie oznacza, że myśli nie kontrolują Ciebie. Nie potrzebujesz idealnego umysłu, żeby dobrze żyć. Potrzebujesz świadomości, że nie każda myśl zasługuje na władzę.