24% Polek i Polak贸w do艣wiadczy艂o przemocy psychicznej ze strony partnera lub partnerki

24% Polek i Polak贸w do艣wiadczy艂o przemocy psychicznej ze strony partnera lub partnerki

Sk膮d w nas tyle z艂o艣ci i agresji? Czy przemoc to tylko naruszanie naszych granic cielesnych czy jest ni膮 r贸wnie偶 ignorowanie b膮d藕 manipulowanie? Czym jest gaslighting? Jak rozpozna膰 r贸偶ne rodzaje przemocy oraz jak im przeciwdzia艂a膰? O tym w najnowszym odcinku podcastu Sukces Pisany Szmink膮 Olga Kozierowska rozmawia ze swoimi go艣ciniami - Dorot膮 Peret-Jatkowicz i Katarzyn膮 Krzywick膮-Zdunek, socjolo偶kami i partnerkami w firmie badawczej IRCenter.

Olga Kozierowska: Sk膮d w nas tyle przemocy? Czy to znak naszych czas贸w czy zawsze tacy byli艣my? A mo偶e teraz zacz臋to przeprowadza膰 badania w tym obszarze, a kiedy艣 si臋 ich nie robi艂o?

Dorota Peret-Jatkowicz: Zawsze si臋 bada艂o przemoc, tylko r贸偶nie si臋 j膮 definiowa艂o. Mam wra偶enie, 偶e jeszcze 50 lat temu przemoc psychiczna by艂a okre艣leniem na to, 偶e kto艣 kogo艣 prze艣laduje w spos贸b widoczny dla wszystkich. Teraz wiemy, 偶e przemoc jest takim pe艂zaj膮cym w臋偶em, kt贸ry ca艂y czas mo偶e zaatakowa膰. Nie trzeba od razu m贸wi膰 o przemocy w najwy偶szym C, takiej, gdzie dochodzi do naruszania granic cielesnych. Czasami przemoc polega na ignorowaniu kogo艣, manipulowaniu, umniejszaniu i ta przemoc jest wszechobecna.

Olga: Takie umniejszanie w d艂u偶szym czasie prowadzi do traumy鈥

Katarzyna Krzywicka-Zdunek: Prowadzi te偶 do zachwiania poczucia w艂asnej warto艣ci, bo w pewnym momencie zaczynasz si臋 zastanawia膰, czy to mo偶e jest prawda? Mo偶e faktycznie taka jestem?

Dorota: Zacznijmy od samego pocz膮tku. Wyobra藕my sobie teraz 3-latka, kt贸ry si臋 wywr贸ci艂 i wyje. I co my mu wtedy m贸wimy? 鈥濶ie p艂acz, przecie偶 to a偶 tak nie boli.鈥

Olga: Nie pozwalamy mu czu膰 tego, co czuje.

Dorota: Dok艂adnie. I to jest pierwsza przemoc, kt贸rej to dziecko doznaje. Jego uczucia nie s膮 brane pod uwag臋, jego odczucia s膮 lekcewa偶one, umniejszane i on do ko艅ca nie wie, czy go boli czy go nie boli. Z jednej strony boli, ale z drugiej strony – skoro mama m贸wi, 偶e nie boli, to mo偶e rzeczywi艣cie nie boli.

Olga: Potem w doros艂ym 偶yciu u偶ywamy tego samego argumentu. Na przyk艂ad m贸wisz do m臋偶a, 偶e ci smutno, a on m贸wi, 偶e przesadzasz. M贸wi ci, 偶e masz nie czu膰 tego smutku.

Dorota: Gorzej jest, kiedy jest tak r贸wnie偶 w艣r贸d przyjaci贸艂ek. Kiedy najwi臋ksz膮 przyjemno艣膰 sprawia, gdy powiesz drugiej kobiecie: 鈥濶o to we藕, co艣 z tym zr贸b. Ju偶 nie przesadzaj, 偶e jest ci tak smutno.鈥

Katarzyna: Ja bym jednak zacz臋艂a od odr贸偶nienia przemocy fizycznej od przemocy psychicznej. Kiedy艣 ta przemoc fizyczna by艂a takim 鈥瀗arz臋dziem鈥, 偶eby sobie poradzi膰 z 偶on膮, z dzie膰mi. I mam wra偶enie, 偶e praca zwi膮zana z tym, 偶eby nie bi膰 dzieci, 偶eby nie dawa膰 klaps贸w zosta艂a w pewien spos贸b wykonana. I to jest ju偶 napi臋tnowane w naszym spo艂ecze艅stwie.

Olga: Tylko teraz t臋 przemoc fizyczn膮 zast臋puje si臋 krzykiem.

Katarzyna: Dok艂adnie tak. Ta przeistoczy艂a si臋 w krzyk i wiele innych narz臋dzi przemocy poza fizycznej. Mamy du偶o szerszy arsena艂 tych narz臋dzi, by t臋 przemoc poza fizyczn膮 stosowa膰.

Dorota: Przypomnia艂o mi si臋 przedstawienie, na kt贸rym kiedy艣 by艂am i ono pokazywa艂o w艂a艣nie przemoc fizyczn膮 i psychiczn膮. By艂 ojciec, kt贸ry ca艂y czas straszy艂 swoje dziecko, 偶e zaraz go gwizdnie, da mu w 艂eb, m贸wi艂 鈥瀙oliczymy si臋 w domu鈥. Obok by艂a matka, kt贸ra m贸wi艂a z kolei: 鈥濲ak tak jeszcze raz zrobisz, to umr臋, ja tego nie prze偶yj臋鈥. I pomy艣la艂am sobie, 偶e to jest w艂a艣nie ta przemoc, kt贸r膮 zacz臋li艣my teraz stosowa膰. Chowamy dzieci w wiecznym poczuciu winy i odpowiedzialno艣ci za to, jak czuje si臋 mama. To jest ta zmiana. Matka nie pozwala sobie na krzyk, ale stosuje inne metody prze艣ladowania i przemocy wobec dziecka. My艣l臋 te偶, 偶e to co si臋 bardzo zmieni艂o przez ostatnie lata to jest 艣wiadomo艣膰. 聽呕e ta przemoc jest, 偶e nas otacza, 偶e dotyczy wszystkich relacji, 艂膮cznie z tymi najbli偶szymi. W naszym badaniu, kt贸re robi艂y艣my w ramach akcji 鈥濵i艂o艣膰 to nie przemoc鈥濃

Katarzyna: wyr贸偶ni艂y艣my 9 symptom贸w przemocy poza fizycznej i by艂y艣my zaskoczone, poniewa偶 s膮 takie symptomy, kt贸rych wielu Polak贸w nie nazywa przemoc膮. Nie zdaje sobie sprawy, 偶e to jest przemoc poza fizyczna. A te symptomy to ignorowanie, szanta偶, poni偶anie, manipulacja, zazdro艣膰, kontrola, naruszanie prywatno艣ci, izolacja i zastraszanie. Zapyta艂y艣my Polak贸w, kt贸re z tych dzia艂a艅 uwa偶aj膮 za przemoc i kt贸rych do艣wiadczaj膮.

Taki symptom jak ignorowanie – czyli te ciche dni, kiedy pok艂贸cili艣my si臋 i nie odzywamy si臋 do siebie przez tydzie艅 albo karzemy dziecko cisz膮, kiedy matka si臋 nie odzywa do dziecka albo przechodzi obok niego jak obok mebla – zaledwie 35% Polak贸w uwa偶a, 偶e to jest przemoc.

Dorota: Nie mamy 艣wiadomo艣ci, 偶e pewne rzeczy, kt贸re s膮 stosowane wobec nas s膮 przemoc膮. Ani r贸wnie偶, 偶e to my j膮 stosujemy. I to w艂a艣nie by艂o takim odkryciem, gdy w ramach tego projektu zacz臋艂y艣my spotyka膰 si臋 z lud藕mi i oni nagle zacz臋li sobie u艣wiadamia膰, 偶e oczywi艣cie cz臋sto czuli si臋 ofiar膮 czyjej艣 przemocy, ale kompletnie nie widzieli, 偶e to oni t膮 przemoc stosuj膮. Bo teraz m贸wimy o takich sposobach okazywania przemocy, kt贸re s膮 bardziej charakterystyczne dla kobiet. W zwi膮zku z tym, 偶e kobiety nie mog艂y stosowa膰 si艂y fizycznej, to musia艂y sobie wybra膰 inne sposoby na okazywanie swojego niezadowolenia. A nad asertywno艣ci膮 ca艂y czas wszyscy ci臋偶ko pracujemy i bardzo trudno nam jest nazwa膰 swoje uczucia i przekaza膰 sw贸j obecny stan鈥

Olga: W og贸le jest nam trudno postawi膰 granic臋 – w komunikacji i jakimkolwiek obszarze. A potem musimy da膰 upust tej zamro偶onej z艂o艣ci.

Dorota: Tak, tylko my j膮 jeszcze bardziej mrozimy, np. poprzez ignorowanie. Zapiekamy si臋 w swojej z艂o艣ci, nie wyzwalamy jej, nie pokazujemy, nie m贸wimy o niej. Jeste艣my coraz bardziej zapalczywe w tym. Nasze ignorowanie jest coraz bardziej szkodliwe dla ca艂ego otoczenia. Bo to nie jest tak, 偶e jak matka czy ojciec nie odzywaj膮 si臋 do swojego partnera czy partnerki, to dziecko czuje si臋 komfortowo. Ono r贸wnie偶 nie czuje si臋 komfortowo. Ofiarami przemocy s膮 wszystkie osoby, kt贸re do艣wiadczaj膮 tego nie odzywania si臋. Ignorowanie powoduje te偶 pewien mechanizm, kt贸ry pokazuje dziecku, w jaki spos贸b reaguje si臋 na stres. Dziecko uczy si臋 od nas. I dlatego okazuje si臋, 偶e m艂odzi ludzie du偶o cz臋艣ciej dostrzegaj膮 to jako przemoc, bo oni ju偶 potrafi膮 nazywa膰 uczucia. Potrafi膮 powiedzie膰, co si臋 z nimi dzieje. Ta 艣wiadomo艣膰 zaczyna wyst臋powa膰.

Katarzyna: Mia艂y艣my ciekaw膮 sytuacj臋 podczas wyk艂adu we Wroc艂awiu, kiedy poruszy艂y艣my w艂a艣nie ten w膮tek 鈥 偶e m艂ode osoby dostrzegaj膮 symptomy przemocy poza fizycznej, i zada艂am pytanie studentom, jak my艣l膮, dlaczego tak si臋 dzieje? Jeden z ch艂opak贸w odpowiedzia艂: 鈥瀓este艣my pokoleniem bardziej wra偶liwym, ale potrafimy nazwa膰 te emocje. I to, co jest istotne, my jako m艂odsze pokolenie powinni艣my uczy膰 starsze, 偶e to jest przemoc. 呕e to jest co艣, co nam si臋 nie podoba, co艣 co nas rani.鈥 Czyli mamy odwrotn膮 sytuacj膮 鈥 nie chodzi o przekazywanie przez starsze pokolenie r贸偶nych do艣wiadcze艅 i norm, tylko odwrotnie 鈥 to jest kolejny etap naszego spo艂ecznego rozwoju.

Dorota: Jak robi艂y艣my to badanie i zaczyna艂y艣my opisywa膰 jego wyniki, to dla mnie du偶ym odkryciem by艂o, 偶e jestem przemocowcem. W og贸le nie zdawa艂am sobie sprawy, ile przemocy stosuj臋 w stosunku do moich bliskich, poniewa偶 nigdy tego tak nie postrzega艂am. To by艂a dla mnie wielka lekcja pokory. Bo nawet je偶eli wydaje nam si臋, 偶e nie robimy jakiej艣 rzeczy, to mo偶e tak by膰, 偶e nie jeste艣my tego 艣wiadomi. I dlatego jeste艣my tutaj, by m贸wi膰 g艂o艣no, 偶e naprawienie 艣wiata zawsze zaczynamy od siebie. Postawmy przed sob膮 tych 9 objaw贸w przemocy poza fizycznej i zadajmy sobie pytanie, czy aby na pewno 偶adnego z nich nie stosowa艂em? Nigdy w 偶yciu?