samotno艣膰

Jak powstaj膮 pu艂apki mentalne?

dr Bill Howatt

Cztery czynniki, kt贸re przyczyniaj膮 si臋 do powstawania pu艂apek mentalnych

Podejrzewam, 偶e bywa艂y u ciebie czasy, kiedy sprawy wydawa艂y si臋 艂atwiejsze, a 偶ycie i praca nie by艂y tak ci臋偶kie. To, co my艣limy na temat siebie i innych, sprawia, 偶e jeste艣my otwarci lub zamkni臋ci na interakcje z lud藕mi. Trudno nawi膮za膰 znacz膮ce wi臋zi spo艂eczne z innymi, je艣li nie mamy ich ze sob膮. Otwarcie mentalnej pu艂apki mo偶e pom贸c ci si臋 nauczy膰 mie膰 wi臋cej wsp贸艂czucia dla samego siebie i odpuszcza膰 sobie. Wsp贸艂czucie wobec samego siebie ma miejsce wtedy, gdy potrafisz zrozumie膰, zaakceptowa膰 i kocha膰 siebie.

Nie chodzi tu o samoocen臋. Chodzi o akceptowanie siebie, nawet kiedy ci nie wychodzi; chodzi o bycie 艣wiadomym, 偶e nie musisz by膰 doskona艂y; chodzi o to, 偶e nie musisz udowadnia膰 innym swojej warto艣ci; chodzi o zaakceptowanie tego, 偶e jeste艣 godny otrzymania mi艂o艣ci od siebie i innych i 偶e zas艂ugujesz na ni膮.

Teoria samo艣wiadomo艣ci uczy, 偶e nie jeste艣my naszymi my艣lami, ale obserwatorem, kt贸ry obserwuje te my艣li2. Dobrze jest zrozumie膰, 偶e my艣l膮cy (ty) jest oddzielony od swoich my艣li. Teoria ta wyja艣nia, 偶e ludzie w wi臋kszo艣ci por贸wnuj膮 samych siebie w odniesieniu do dw贸ch postrzeganych standard贸w.

Sukces: znajdujesz akceptacj臋 i zgodno艣膰 ze standardem, jaki wyznaczy艂e艣 sobie i efektowi. Na przyk艂ad: 鈥濲estem w relacji pe艂nej mi艂o艣ci i troski鈥; 鈥濵am kochaj膮cych i troskliwych przyjaci贸艂鈥.

Pora偶ka: znajdujesz pewn膮 rozbie偶no艣膰 mi臋dzy tym, czego chcesz, a tym, co masz. Na przyk艂ad: 鈥濶ie jestem zadowolony z tego ma艂偶e艅stwa; nie zaspokaja moich potrzeb emocjonalnych鈥; 鈥濶ie ufam ludziom, z kt贸rymi pracuj臋鈥.

Pu艂apki mentalne nie pozostawiaj膮 du偶o miejsca po艣rodku, na t臋 szar膮 stref臋, gdzie wyst臋puj膮 elementy zar贸wno sukcesu, jak i pora偶ki: 鈥濳ocham swoj膮 prac臋, ale wola艂bym pracowa膰 w kierownictwie, a nie w terenie鈥. Pu艂apka mentalna mo偶e stanowi膰 powa偶n膮 trudno艣膰, je偶eli nie zdajemy sobie sprawy, 偶e utkn臋li艣my w pora偶ce. Kiedy my艣limy, 偶e nie mo偶emy zmieni膰 czego艣 na nasz膮 korzy艣膰, cz臋sto unikamy pr贸bowania. Ta postawa kontrastuje z nadziej膮 i wiar膮, 偶e wszystko mo偶e si臋 poprawi膰, je艣li b臋dziemy si臋 uczy膰 i podejmowa膰 ryzyko. Spos贸b, w jaki poruszasz si臋 mi臋dzy wszystkimi tymi czterema czynnikami, wp艂ywa na to, w jakim stopniu pozwalasz sobie my艣le膰, 偶e co艣 jest mo偶liwe.

Czynnik 1: Postrzegana izolacja

To, jak silna stanie si臋 pu艂apka mentalna, b臋dzie zale偶e膰 od cz臋stotliwo艣ci, czasu trwania i intensywno艣ci (CCI) niechcianych my艣li i emocji, kt贸re ograniczaj膮 twoj膮 pewno艣膰 siebie w wype艂nianiu luk w wi臋ziach spo艂ecznych. Im wi臋ksze CCI, tym wi臋ksze ryzyko, 偶e pu艂apka mentalna doprowadzi ci臋 do zachowa艅, kt贸re przyczyniaj膮 si臋 do poczucia izolacji i samotno艣ci.

Przyjrzyj si臋 jeszcze raz swojemu postrzeganemu obci膮偶eniu izolacj膮, korzystaj膮c z 膰wiczenia oceniaj膮cego na stronie X. Im wi臋cej istnieje postrzeganych barier, tym wi臋ksze prawdopodobie艅stwo wyst膮pienia luk w wi臋ziach spo艂ecznych. Po艂膮czenie postrzeganych barier i CCI mo偶e pozwoli膰 przewidzie膰 prawdopodobie艅stwo tego, 偶e twoje zdrowie psychiczne jest nadwyr臋偶one z powodu luk w wi臋ziach spo艂ecznych. Wa偶ny jest tu stopie艅, w jakim masz nadziej臋, 偶e mo偶esz poprawi膰 swoj膮 sytuacj臋. Kiedy nie masz nadziei na wype艂nienie luk w wi臋ziach spo艂ecznych, jest mniej prawdopodobne, 偶e ujrzysz 艣cie偶k臋 do tworzenia znacz膮cych wi臋zi. To jedna z oznak tego, 偶e twoja mentalna pu艂apka niszczy tw贸j system przekona艅.

Postrzegane bariery izolacji 鈥 ukryte lub jawne 鈥 je艣li nie zostan膮 usuni臋te, mog膮 wp艂yn膮膰 na twoj膮 zdolno艣膰 do nawi膮zywania wi臋zi spo艂ecznych i prowadzi膰 do poczucia samotno艣ci.

Zastan贸w si臋 nad tym przyk艂adem ukrytej bariery. Je艣li doje偶d偶asz do pracy cztery godziny i pracujesz 艣rednio dziewi臋膰 godzin dziennie, to zanim wr贸cisz do domu i wykonasz kilka podstawowych obowi膮zk贸w, nie masz ju偶 energii na interakcj臋. Mo偶esz jednak mie膰 troskliwego, cierpliwego partnera, z kt贸rym jeste艣 zwi膮zany, wi臋c nie czujesz si臋 samotny. Mimo to czujesz si臋 odizolowany od mo偶liwo艣ci zajmowania si臋 czynno艣ciami, kt贸re lubisz, takimi jak uprawianie ulubionego sportu. Ta izolacja mo偶e skutkowa膰 t臋sknot膮 i utrat膮 wi臋zi spo艂ecznych, kt贸re mia艂e艣, kiedy uprawia艂e艣 ten sport.

Przyk艂adem bariery jawnej jest ma艂偶e艅stwo, w kt贸rym czujesz si臋 uwi臋ziony, nieszcz臋艣liwy i do艣wiadczasz samotno艣ci.

Ekspert od samotno艣ci John Cacioppo stwierdzi艂, 偶e postrzegana izolacja (to, jak cz艂owiek widzi sw贸j 艣wiat) jest znacznie silniejsza od izolacji obiektywnej (tego, jaki jest jego 艣wiat)3. Uderzy艂o mnie to, jak postrzegana izolacja 鈥 dobra czy z艂a 鈥 w przypadku braku znacz膮cych wi臋zi spo艂ecznych umo偶liwia przewidywanie samotno艣ci.

Zanim m贸j tata zmar艂, by艂 przykuty do 艂贸偶ka. Z powodu uszkodze艅 neurologicznych jego mi臋艣nie nie pozwala艂y mu funkcjonowa膰. Nie m贸g艂 wsta膰 z 艂贸偶ka i by艂 obiektywnie odizolowany od 艣wiata. To nie by艂o postrzeganie, tylko rzeczywisto艣膰. Poniewa偶 jednak mia艂 wok贸艂 siebie rodzin臋 i troskliwe piel臋gniarki, m贸wi艂, 偶e nigdy nie czu艂 si臋 samotny. Wiem, bo zapyta艂em go o to, a on odpowiedzia艂, 偶e te dni min臋艂y mu dobrze i nie czu艂 si臋 samotny. T臋skni艂 za wolno艣ci膮, ale zaakceptowa艂 sytuacj臋. Otwarcie m贸wi艂 o znaczeniu wi臋zi spo艂ecznych dla jego poczucia szcz臋艣cia pod koniec 偶ycia i o tym, jak pozytywny wp艂yw mia艂y one na jego zdrowie psychiczne.

Postrzegana izolacja jest tym, co uwa偶a si臋 za prawdziwe 鈥 dwie osoby w tej samej sytuacji mog膮 mie膰 na ten temat dwa r贸偶ne wyobra偶enia. Na przyk艂ad Fred uwa偶a, 偶e nie ma wystarczaj膮co du偶o pieni臋dzy, 偶eby wyj艣膰 do miasta, wi臋c czuje si臋 uwi臋ziony i zostaje sam w domu. Tymczasem Jim, kt贸ry jedzie na tym samym finansowym w贸zku, idzie na spacer z przyjacielem i wita si臋 podczas niego z lud藕mi. Prawda jest taka, 偶e nie potrzebujesz pieni臋dzy, aby budowa膰 albo piel臋gnowa膰 wi臋zi spo艂eczne. Fakty i percepcja to dwie r贸偶ne rzeczywisto艣ci. Kiedy cz艂owiek uwa偶a, 偶e co艣 go powstrzymuje, mo偶e stworzy膰 wewn臋trzne przekonanie, kt贸re okre艣la jego rzeczywisto艣膰.

Postrzegana izolacja mo偶e by膰 trudna do zauwa偶enia b膮d藕 wykrycia, poniewa偶 mo偶esz si臋 przyzwyczai膰 do swojej rzeczywisto艣ci i zaakceptowa膰 j膮 jako norm臋. Im d艂u偶ej 偶yjesz z jakim艣 postrzeganym czynnikiem (lub czynnikami) izolacji, kt贸ry twoim zdaniem uniemo偶liwia ci anga偶owanie si臋 w wi臋zi spo艂eczne, tym wi臋ksze mog膮 si臋 sta膰 twoje luki w tych wi臋ziach.

Postrzegana izolacja rzadko jest jednowymiarowa, a wi臋c taka, w kt贸rej wyst臋puje tylko jeden czynnik. Oto przyk艂ad postrzeganej izolacji, kt贸ra jest wielowymiarowa. Jane codziennie chodzi艂a do pracy, czuj膮c si臋 izolowana z powodu kilku czynnik贸w: jej wieku, p艂ci, satysfakcji z pracy i sytuacji finansowej. Uwierzy艂a, 偶e nigdy nie znajdzie innej pracy ze wzgl臋du na sw贸j wiek i to, 偶e jest kobiet膮 w bran偶y zdominowanej przez m臋偶czyzn. Straci艂a rado艣膰 z pracy, ale zosta艂a w niej z powodu d艂ug贸w. Postrzegane przez Jane obci膮偶enie izolacj膮 sta艂o si臋 barier膮 i powodem, dla kt贸rego po pracy sp臋dza艂a wi臋cej czasu w samotno艣ci. Aby sobie z tym poradzi膰, stworzy艂a sobie rutyn臋 nocnych zakup贸w w Internecie, co spowodowa艂o wzrost zad艂u偶enia na jej karcie kredytowej.

Sprawdzian

Wykorzystuj膮c badania dotycz膮ce postrzeganej izolacji, opracowa艂em kr贸tk膮 ankiet臋, kt贸r膮 zamie艣ci艂em w internetowym wydaniu gazety 鈥濭lobe and Mail鈥. Mo偶esz wzi膮膰 udzia艂 w ankiecie Perceived Isolation-Loneliness Effect na stronie internetowej Howatt HR4.

Wydrukuj wyniki ankiety, aby zachowa膰 je jako punkt odniesienia dla tego, jakie postrzegane przez ciebie bariery mog膮 istnie膰. Ankieta mo偶e ci r贸wnie偶 u艣wiadomi膰 zwi膮zek mi臋dzy postrzegan膮 izolacj膮 a samotno艣ci膮.

Przegl膮daj膮c ka偶d膮 z dostrze偶onych barier wp艂ywaj膮cych na izolacj臋, zastan贸w si臋, w jaki spos贸b, twoim zdaniem, mog膮 one stanowi膰 przeszkod臋 w twoim 偶yciu, i oce艅 sw贸j stopie艅 zaniepokojenia w skali od 1 (brak niepokoju) do 10 (powa偶ny niepok贸j).

Sprawy finansowe: czujesz si臋 ograniczony z powodu problem贸w z pieni臋dzmi.

Obci膮偶enie prac膮: twoje obci膮偶enie prac膮 jest przyt艂aczaj膮ce i przejmuje kontrol臋 nad twoim 偶yciem.

N臋kanie: nie czujesz si臋 psychicznie bezpiecznie w swoim miejscu pracy lub innym 艣rodowisku.

Satysfakcja z pracy: czujesz, 偶e utkn膮艂e艣 w pracy, kt贸rej nie lubisz.

P艂e膰: uwa偶asz, 偶e twoja to偶samo艣膰 p艂ciowa ogranicza twoj膮 karier臋 b膮d藕 inne mo偶liwo艣ci.

Choroba psychiczna: twoje obawy zwi膮zane ze stygmatyzacj膮 sprawiaj膮, 偶e nie chcesz z nikim rozmawia膰 o swoim zdrowiu psychicznym.

Powr贸t do pracy: czu艂e艣 si臋 odizolowany i samotny poza prac膮, a teraz martwisz si臋 o to, jak b臋dziesz postrzegany po powrocie.

Relacja kierownik鈥損racownik: nie czujesz si臋 pewnie w swojej relacji z kierownikiem, czujesz si臋 odizolowany i pe艂en w膮tpliwo艣ci w kwestii bezpiecze艅stwa pracy.

Zesp贸艂: nie jeste艣 pewien dlaczego, ale czujesz, 偶e nie pasujesz do reszty; czujesz si臋 wykluczony ze swojego zespo艂u, grupy lub spo艂eczno艣ci.

U艣wiadomienie sobie postrzeganych barier wp艂ywaj膮cych na izolacj臋 pozwala obiektywnie oceni膰 ich oddzia艂ywanie. 呕yjemy w szybko zmieniaj膮cym si臋 艣wiecie, a wi臋kszo艣膰 z nas ma rutyny i codzienne nawyki, na kt贸re nie zwracamy szczeg贸lnej uwagi. Zastan贸w si臋, jak cz臋sto si臋 budzisz i zaczynasz dzie艅 na autopilocie. Post臋pujesz zgodnie z rutyn膮, aby przygotowa膰 si臋 do pracy, nie zdaj膮c sobie sprawy, 偶e wiele decyzji zosta艂o ju偶 podj臋tych. Ta rutyna mo偶e podsyca膰 twoj膮 mentaln膮 pu艂apk臋, je艣li nie masz 艣wiadomo艣ci tego, w jaki spos贸b twoje codzienne wybory skutkuj膮 niewystarczaj膮cym skupianiem si臋 na wype艂nianiu luk w wi臋ziach spo艂ecznych albo ich piel臋gnowaniu. To, 偶e masz wyb贸r i nie musisz tkwi膰 w pu艂apce, jest pomocnym spostrze偶eniem, kt贸re pozwala zacz膮膰 my艣le膰 o tym, jak usun膮膰 swoje bariery.

William Glasser, autor terapii rzeczywisto艣ci, naucza艂, 偶e wszyscy mamy cztery podstawowe 艣wiadome potrzeby genetyczne: mi艂o艣膰 i przynale偶no艣膰, w艂adz臋, wolno艣膰 i zabaw臋5. Najwa偶niejsze to mi艂o艣膰 i przynale偶no艣膰. Jednym ze sposob贸w sprawdzenia tej teorii przez zastosowanie sytuacji skrajnej jest wyobra偶enie sobie, 偶e zosta艂y ci tylko siedemdziesi膮t dwie godziny 偶ycia. Czy zamieni艂by艣 wszystkie swoje pieni膮dze i status, aby sp臋dzi膰 te ostatnie dni z lud藕mi, kt贸rych cenisz i kochasz? Dla zdrowia psychicznego i szcz臋艣cia nie ma nic wa偶niejszego ni偶 wi臋zi spo艂eczne, a 艣wiadomo艣膰 tej prawdy mo偶e ci臋 zmotywowa膰 do nauczenia si臋, jak zamyka膰 luki w wi臋ziach spo艂ecznych. Prawda jest taka, 偶e jeste艣my genetycznie zaprogramowani, by pragn膮膰 takich wi臋zi.

Glasser uczy艂, 偶e aby zaspokoi膰 nasze pragnienia, musimy mie膰 jasno艣膰 co do tego, czym one s膮 i jak wygl膮daj膮. Nazywa艂 je 鈥瀦dj臋ciami 艣wiata wysokiej jako艣ci鈥. Pu艂apki mentalne mog膮 zaciemnia膰 nasz jasny obraz tego, czego chcemy. Glasser cz臋sto pyta艂 ludzi o to, czego nie chc膮 (na przyk艂ad by膰 samotnym), a nast臋pnie o to, czego chc膮 (na przyk艂ad mie膰 troskliwego, zaufanego przyjaciela). Nast臋pnie pyta艂 ich, co ich zdaniem mog膮 zrobi膰, aby uzyska膰 to, czego chc膮. Si艂a tego pytania polega na tym, 偶e sugeruje, i偶 cz艂owiek ma wp艂yw na uzyskanie tego, czego chce. Gdy zobaczy, czego chce, mo偶e rozpocz膮膰 podr贸偶 ku zdobyciu tego.

Pu艂apki mentalne zazwyczaj nie powstaj膮 z dnia na dzie艅, to trwa przez pewien czas. Przyczyny mog膮 by膰 r贸偶ne, od postrzeganej bariery po utrat臋 wa偶nej relacji osobistej z powodu konfliktu, rozwodu czy 艣mierci. Utrata cennej wi臋zi spo艂ecznej 鈥 na przyk艂ad z koleg膮 z pracy, cz艂onkiem rodziny lub ma艂偶onkiem 鈥 mo偶e by膰 traumatyczna i skutkowa膰 偶a艂ob膮, wycofaniem si臋 i izolacj膮 spo艂eczn膮. Bez wzgl臋du na pierwotn膮 przyczyn臋 bariery b膮d藕 straty, je艣li si臋 ni膮 nie zajmiesz, mo偶e ona prowadzi膰 do negatywnych uczu膰, my艣li i zachowa艅. To, w jaki spos贸b reagujemy albo uczymy si臋 sobie radzi膰, decyduje o tym, jak bardzo wzmacnia to wp艂yw naszej mentalnej pu艂apki na postrzeganie nadziei.

Mniej skuteczne radzenie sobie mo偶e prowadzi膰 do powstania sprz臋偶enia zwrotnego izolacji i samotno艣ci. Skuteczne radzenie sobie mo偶e dobrze wp艂ywa膰 na twoje zdrowie psychiczne. Mniej skuteczne strategie radzenia sobie, takie jak wycofywanie si臋 i brak interakcji z innymi, mog膮 pocz膮tkowo wydawa膰 si臋 pomocne w chronieniu siebie. Kiedy jednak si臋 je stosuje przez d艂u偶szy czas, wzrasta ryzyko odizolowania si臋 od innych, co mo偶e zwi臋kszy膰 zagro偶enie samotno艣ci膮 lub przynajmniej zak艂贸ci膰 twoj膮 zdolno艣膰 do wype艂niania podstawowych wi臋zi spo艂ecznych.

Sprawdzian

  • Czy twoja mentalna pu艂apka stanowi przeszkod臋 w zamykaniu luk w wi臋ziach spo艂ecznych?
  • Czy masz motywacj臋 do rozlu藕nienia swojej mentalnej pu艂apki?
  • Czy wierzysz, 偶e je艣li zmienisz swoje negatywne my艣lenie, pomo偶e ci to otworzy膰 mentaln膮 pu艂apk臋?


Zastan贸w si臋 nad tym scenariuszem, kt贸ry ilustruje, w jaki spos贸b negatywne my艣lenie i mniej skuteczne strategie radzenia sobie mog膮 zacz膮膰 lawinowo narasta膰.

Amita ma czterdzie艣ci cztery lata i jest samotn膮 matk膮, kt贸ra musi pracowa膰 ca艂y dzie艅, aby zarobi膰 pieni膮dze na op艂acenie rachunk贸w. Jej m膮偶 zmar艂 kilka lat temu na raka. Na co dzie艅 kobieta opiekuje si臋 swoj膮 siedmioletni膮 c贸rk膮 i osiemdziesi臋ciotrzyletni膮 matk膮. Amita jest jedynaczk膮. Jej ojciec zmar艂, pozostawiaj膮c matk臋 bez partnera i bez wsparcia na co dzie艅. W okolicy nie mieszkaj膮 inni cz艂onkowie rodziny. Z ca艂ej rodziny tylko Amita mo偶e wspiera膰 matk臋. Wie te偶, 偶e matka nie ma pieni臋dzy, by zatrudni膰 kogo艣 do pomocy.

Amita bardzo troszczy si臋 o swoj膮 mam臋 i c贸rk臋 i kocha je. Cz臋sto pod koniec dnia jest zm臋czona i czuje si臋 przyt艂oczona nad膮偶aniem za wymaganiami, jakie stawiaj膮 dom i praca. Przez wi臋kszo艣膰 dni budzi si臋 z rado艣ci膮, by zajmowa膰 si臋 c贸rk膮 i matk膮, chocia偶 kilka dni w ka偶dym miesi膮cu przed p贸j艣ciem spa膰 odczuwa samotno艣膰. Brakuje jej towarzystwa. Od czasu do czasu zastanawia si臋, jak by to by艂o zacz膮膰 randkowa膰. Po kilku minutach odrzuca jednak t臋 my艣l jako zupe艂nie niemo偶liw膮 do zrealizowania. Dlaczego? Jej mentalna pu艂apka wyzwala negatywny ci膮g my艣li: 鈥瀂apomnij o tym. B臋d臋 sama, dop贸ki mama i Nupur b臋d膮 mnie potrzebowa膰. Tak w艂a艣nie musi by膰鈥.

Codzienna har贸wka powoli odbija si臋 na zdrowiu psychicznym i szcz臋艣ciu Amity. Ci膮gle czuje si臋 zestresowana i nie ma poj臋cia, jak poprawi膰 swoj膮 sytuacj臋 lub stworzy膰 dla siebie szans臋. Mi臋dzy prac膮 a opiek膮 nad c贸rk膮 i matk膮 nie ma na nic ani czasu, ani energii. Je, 偶eby poradzi膰 sobie ze stresem i poczu膰 si臋 lepiej. Jej mentalna pu艂apka sk艂ania j膮 do uwierzenia, 偶e w jedzeniu w nocy, kiedy nie jest g艂odna, nie ma nic z艂ego. Jej nowy nawyk spowodowa艂, 偶e przybra艂a na wadze dwana艣cie kilo. Teraz Amita, kt贸ra kiedy艣 by艂a dumna ze swojego wygl膮du, martwi si臋 nadwag膮, a to kolejny pow贸d, dla kt贸rego uwa偶a, 偶e trudno jej b臋dzie kogo艣 znale藕膰, poniewa偶 nie podoba jej si臋 to, jak wygl膮da.

Je艣li mentalna pu艂apka Amity pozostanie zamkni臋ta, a ona nadal b臋dzie do艣wiadcza膰 postrzeganych przez siebie barier wywo艂uj膮cych izolacj臋 (obowi膮zek opieki nad c贸rk膮 i mam膮), ryzyko samotno艣ci dla niej wzro艣nie. Gdyby Amita dysponowa艂a pewno艣ci膮 siebie i jasno艣ci膮 widzenia, mog艂aby znowu zacz膮膰 chodzi膰 na randki. Ale dop贸ki nie nauczy si臋, jak przezwyci臋偶y膰 negatywne m贸wienie do siebie, nie spr贸buje albo nie b臋dzie otwarta na pr贸bowanie. Z powodu nastawienia mo偶e traci膰 nadarzaj膮ce si臋 okazje.

Sprawdzian

  • Czy czujesz, dlaczego Amita pozostanie w pu艂apce, je艣li nie znajdzie si艂, by rzuci膰 wyzwanie swoim negatywnym my艣lom?
  • Co najwa偶niejszego zauwa偶y艂e艣, gdy dowiedzia艂e艣 si臋 wi臋cej o postrzeganej izolacji?
  • Czy uwa偶asz, 偶e postrzegane bariery wp艂ywaj膮ce na izolacj臋 przyczyniaj膮 si臋 do istnienia twojej mentalnej pu艂apki
  • Czy jeste艣 teraz bardziej 艣wiadomy swoich postrzeganych barier wp艂ywaj膮cych na izolacj臋?
Pu艂apki Samotno艣ci, dr Bill Howatt

鈥濸u艂apki samotno艣ci. Jak wychodzi膰 z mentalnej izolacji i tworzy膰 relacje鈥聽to ksi膮偶ka adresowana zar贸wno do os贸b, kt贸re odczuwaj膮 brak satysfakcji ze swoich relacji spo艂ecznych, jak i tych, kt贸rym samotno艣膰 nie doskwiera, ale dostrzegaj膮 niebezpiecze艅stwa z niej wynikaj膮ce. Dr Bill Howatt t艂umaczy istotne poj臋cia, wyja艣niaj膮c r贸偶nic臋 pomi臋dzy 鈥瀊yciem samemu鈥 (ang.聽solitude) a 鈥瀊yciem samotnym鈥 (ang.聽loneliness), ale sporo uwagi po艣wi臋ca tak偶e konkretnym 膰wiczeniom praktycznym, kt贸re pomog膮 czytelnikom wyrwa膰 si臋 z zakl臋tego kr臋gu samotno艣ci.

Dr Bill Howatt 鈥聽kanadyjski psycholog, mi臋dzynarodowy ekspert w dziedzinie zdrowia psychicznego w miejscu pracy. Od ponad trzydziestu lat pomaga swoim pacjentom walczy膰 z problemami natury psychicznej i uzale偶nieniami. Prowadzi te偶 warsztaty z zarz膮dzania lud藕mi przeznaczone dla pracodawc贸w. Regularnie pisuje dla 鈥濼he Globe鈥, 鈥濵ail鈥 i 鈥濩hronicle Herald鈥.聽