Marta 呕yci艅ska

Jak obali膰 stereotypowe postrzeganie kobiet?

Marta 呕yci艅ska

O walce ze stereotypami, przebijaniu szklanego sufitu, nier贸wno艣ciach p艂acowych i dyskryminowaniu w miejscu pracy w swoim najnowszym felietonie pisze Marta 呕yci艅ska, dyrektorka generalna polskiego oddzia艂u Mastercard Europe.

Jak przebi膰 szklany sufit i obali膰 stereotypowe postrzeganie kobiet w spo艂ecze艅stwie i w biznesie?

Jeszcze do niedawna kobiety musia艂y udowadnia膰 w miejscach pracy, 偶e mog膮 tak samo dobrze jak m臋偶czy藕ni (albo jeszcze lepiej) pe艂ni膰 rol臋 kierowniczki, managerki, czy prezeski firmy. Dzi艣 nikt nie podwa偶a ich kompetencji, jednak droga na szczyt bywa trudna oraz cz臋sto wi膮偶臋 si臋 z konieczno艣ci膮 艂膮czenia wielu r贸l, zar贸wno w 偶yciu prywatnym jak i zawodowym. Wp艂ywaj膮 na to m.in. utarte stereotypy i聽uprzedzenia. Jak np. przypisana tradycyjnie rola 鈥瀞tra偶niczki ogniska domowego鈥, kt贸ra oznacza nic innego jak przejmowanie przez jedn膮 osob膮 (cz臋艣ciej kobiet臋) wszystkich lub wi臋kszo艣ci obowi膮zk贸w domowych i spraw rodzinnych. Jeszcze w 2017 r. w badaniu ARC Rynek i聽Opinia, 90% Polek przyzna艂o, 偶e to w艂a艣nie one wykonuj膮 wi臋kszo艣膰 prac w聽gospodarstwie domowym. Sytuacja w聽Europie pod tym wzgl臋dem nie prezentuje si臋 lepiej – jak podaje Eurostat, we wszystkich pa艅stwach UE kobiety znacznie cz臋艣ciej ni偶 m臋偶czy藕ni przejmuj膮 obowi膮zki zwi膮zane ze sprz膮taniem, gotowaniem czy opiek膮 nad dzie膰mi. Wi臋cej egalitaryzmu widzimy w Islandii, Szwecji, S艂owenii i na 艁otwie. Na szarym ko艅cu r贸wnego podzia艂u obowi膮zk贸w domowych znajduj膮 si臋 Grecja, W艂ochy i聽Malta. To w tych krajach odsetek pracuj膮cych zawodowo kobiet jest poni偶ej 艣redniej globalnej. Analizuj膮c wska藕niki aktywno艣ci zawodowej kobiet mo偶emy zauwa偶y膰 pewn膮 analogi臋 鈥 bardziej egalitarne spo艂eczno艣ci cechuje wi臋kszy odsetek kobiet aktywnych zawodowo.

Walka ze stereotypami czy z wiatrakami?

Nie chcemy generalizowa膰 i deprecjonowa膰 roli m臋偶czyzn w 偶yciu rodzinnym, ani umniejsza膰 wsparcia, jakie wielu z nich okazuje kobietom zar贸wno prywatnie jak i聽zawodowo. Jednak statystyki pokazuj膮, 偶e jako spo艂ecze艅stwo 鈥 nie tylko polskie, ale r贸wnie偶 europejskie, mamy jeszcze du偶o do nadrobienia w kwestii stereotypowego postrzegania pozycji kobiet w spo艂ecze艅stwie. 艢wiadczy o tym m.in. luka p艂acowa wyst臋puj膮ca mi臋dzy zarobkami kobiet i m臋偶czyzn na tych samych stanowiskach. Wed艂ug danych UE wynosi ona 14% i, co zaskakuj膮ce, w ci膮gu ostatniej dekady zmieni艂a si臋 minimalnie. Jednak jako spo艂ecze艅stwo, jeste艣my coraz bardziej 艣wiadomi ograniczaj膮cych nas uprzedze艅 i聽otwarci na zmiany, kt贸re 鈥 聽jestem przekonana 鈥 聽zmierzaj膮 w dobrym kierunku. Ich inicjatorem jest r贸wnie偶 coraz wi臋cej m臋偶czyzn, kt贸rzy dostrzegaj膮 potrzeb臋 d膮偶enia do egalitaryzmu w sferze prywatnej jak i zawodowej. Badanie Mastercard, kt贸re przeprowadzili艣my w 2022 r. pokaza艂o, 偶e Polki, w聽por贸wnaniu z聽innymi europejskimi krajami, s膮 bardziej samodzielne, niezale偶ne i聽nastawione na partnerskie relacje zar贸wno w zwi膮zku jak i聽w聽miejscu pracy. 80% ankietowanych Polek potwierdzi艂o, 偶e czuje si臋 niezale偶na finansowo 鈥 to najwi臋cej spo艣r贸d wszystkich reprezentantek 12 kraj贸w europejskich, kt贸re wzi臋艂y udzia艂 w聽naszym badaniu. Dla 65% Polek uzyskanie niezale偶no艣ci finansowej jest jedn膮 z聽g艂贸wnych aspiracji w 偶yciu, do kt贸rej systematycznie d膮偶膮 i kt贸r膮 ponad po艂owa z nich osi膮ga bardzo wcze艣nie, bo jeszcze przed 24-tym rokiem 偶ycia. Najwi臋kszymi barierami, kt贸re staj膮 Polkom na drodze do niezale偶no艣ci s膮 – zdaniem ankietowanych – nier贸wno艣ci zarobkowe oraz wyzwania wynikaj膮ce z konieczno艣ci 艂膮czenia r贸l w聽偶yciu zawodowym i prywatnym. Na szcz臋艣cie pod tym wzgl臋dem r贸wnie偶 coraz bardziej mo偶emy liczy膰 na wsparcie partner贸w i ich rola w tych przemianach jest nieoceniona.

Istotn膮 kwesti膮 jest r贸wnie偶 r贸wno艣膰 partycypowania w bud偶ecie domowym. 51% Polek mieszkaj膮cych z聽partnerami potwierdzi艂o, 偶e wsp贸lnie z nim dziel膮 si臋 wydatkami domowymi. Co wi臋cej, niemal co dziesi膮ta kobieta chce samodzielnie pokrywa膰 koszty wsp贸lnego 偶ycia, a prawie co sz贸sta (58%) posiada oszcz臋dno艣ci i/lub inwestycje. Postrzeganie kobiet jako 鈥瀞tra偶niczek ogniska domowego鈥, a聽m臋偶czyzn, jako g艂贸wnego 偶ywiciela rodziny, wyra藕nie ewoluuje w聽kierunku egalitarno艣ci, co jest dobrym trendem. To efekt m.in. zmian na rynku pracy, kt贸re w d艂u偶szej perspektywie maj膮 r贸wnie偶 wp艂yw spo艂eczny i 艣wiatopogl膮dowy.

Jak przebi膰 szklany sufit?

Biznes du偶o robi w kwestii promowania i wspierania egalitaryzmu i r贸偶norodno艣ci 鈥 widzimy r贸wnie偶 efekty naszych stara艅. Ju偶 83% respondent贸w w badaniu ThinkTank i聽Bigram uwa偶a, 偶e rola kobiet w聽biznesie wzrasta. W ko艅cu wszyscy podzielamy przekonanie, 偶e p艂aca powinna odzwierciedla膰 ilo艣膰 i聽jako艣膰 wykonanej pracy, do艣wiadczenie, kompetencje, wyniki pracownika 鈥 bez wzgl臋du na p艂e膰, wyznanie, ras臋, czy orientacj臋. Oczekujemy, 偶e w miejscu zatrudnienia status kobiet i m臋偶czyzn b臋dzie r贸wny 鈥 zar贸wno pod k膮tem ilo艣ci wykonywanych obowi膮zk贸w, oczekiwa艅 oraz wynagrodzenia w聽odniesieniu do tych samych stanowisk. Tymczasem, czy podobne zasady praktykujemy r贸wnie偶 w domu? Badania pokazuj膮, 偶e pewne uprzedzenia zostaj膮 g艂臋boko zakorzenione. W badaniu Antal, co pi膮ty respondent przyzna艂, 偶e dostrzega przejawy dyskryminacji ze wzgl臋du na p艂e膰 w miejscu pracy. 58% ankietowanych stwierdzi艂o, 偶e p艂e膰 wp艂ywa na mo偶liwo艣ci awansu w firmach z sektora finansowego. 68% uczestniczek badania 30% Club przyzna艂o, 偶e w swojej dotychczasowej pracy zetkn臋艂o si臋 z聽komentarzami dotycz膮cymi ich wygl膮du.

Kobiety cz臋艣ciej ni偶 m臋偶czy藕ni potrzebuj膮 wsparcia, aby odwa偶y膰 si臋 zrobi膰 krok naprz贸d, ale r贸wnie mocno zale偶y im na sukcesie zawodowym. Pytanie zatem jak uwolni膰 ten potencja艂 i zach臋ci膰 je do tego, aby nie ba艂y si臋 konkurowa膰 z m臋偶czyznami i si臋ga艂y jeszcze wy偶ej i jeszcze dalej? Trzy czwarte badanych, kt贸rzy wzi臋li udzia艂 w badaniu ThankTank i Bigram s膮dzi, 偶e aby wesprze膰 kobiety w osi膮ganiu sukcesu, nale偶y przede wszystkim zwalczy膰 szkodliwe stereotypy funkcjonuj膮ce w spo艂ecze艅stwie. Ponad po艂owa badanych (52%) wskazuje na potrzeb臋 podejmowania inicjatyw promuj膮cych r贸wny podzia艂 obowi膮zk贸w domowych mi臋dzy kobiet膮 i m臋偶czyzn膮 (52%). Taki sam odsetek respondent贸w stwierdza, 偶e pracodawcy powinni pomaga膰 pracownikom 艂膮czy膰 obowi膮zki zawodowe z 偶yciem prywatnym (52%). Rol膮 odpowiedzianych firm jest wychodzenie naprzeciw potrzebom pracownik贸w i聽tworzenie struktur, kt贸re b臋d膮 jak najbardziej dla nich komfortowe 鈥 r贸wnie偶 pod k膮tem ich 偶ycia prywatnego, rodzinnego i spo艂ecznego, bo te obszary tak偶e wp艂ywaj膮 na jako艣膰 pracy.

Wielkie przemiany rozpoczynaj膮 si臋 zawsze od ma艂ych krok贸w, stawianych na w艂asnym podw贸rku, a wi臋c w naszych firmach i domach 鈥 to tutaj rozpoczyna si臋 batalia o聽egalitaryzm spo艂eczny. Istotne znaczenie ma r贸wnie偶 mentoring i programy edukacyjne, kt贸re buduj膮 艣wiadomo艣膰 spo艂eczn膮 i poczucie zawodowej warto艣ci kobiet. Mastercard na przyk艂ad prowadzi globalny program Mastercard Women Leadership Network, kt贸rego celem jest u艂atwienie rozwoju kobietom na stanowiskach mened偶erskich, wspieranie ich karier i zach臋canie do przejmowania roli liderek. Jeste艣my przyk艂adem, 偶e tego typu dzia艂ania przynosz膮 rezultaty. Globalnie, 33% dyrektor贸w w聽Mastercard to kobiety. W polskim biurze po艂owa聽wszystkich pracownik贸w to kobiety i najwy偶sze stanowisko zarz膮dzaj膮ce w firmie zajmuje kobieta. Dbamy o to, aby w聽naszej firmie nie wyst臋powa艂a luka p艂acowa 鈥 w tym celu corocznie badamy poziom wynagrodze艅. Jednym z istotnych element贸w kultury naszej organizacji jest rekrutacja z uwzgl臋dnieniem r贸偶norodno艣ci, co oznacza, 偶e na ka偶de stanowisko musi przypada膰 przynajmniej jedna kandydatka.

Jako mama tr贸jki syn贸w i kobieta piastuj膮ca najwy偶sze stanowisko zarz膮dzaj膮ce w聽polskim oddziale Mastercard wiem, jakie wyzwania wi膮偶膮 si臋 z 艂膮czeniem 偶ycia zawodowego i rodzinnego. W聽Mastercard wprowadzili艣my r贸wnie偶 dodatkowe 16 tygodni p艂atnego urlopu rodzicielskiego, kt贸ry przys艂uguje rodzicom, bez wzgl臋du na p艂e膰, orientacj臋 seksualn膮 lub status opiekuna. Jeste艣my 艣wiadomi tego, 偶e czasami trudno pogodzi膰 wiele r贸l w 偶yciu. Wiemy, jak wiele odwagi potrzeba, aby 鈥瀙rzebi膰 szklany sufit鈥 i聽si臋ga膰 po to, co przez wiele dekad i stuleci by艂o nieosi膮galne. Ale tych zmian nie da si臋 ju偶 zatrzyma膰 i聽wierz臋, 偶e dobre praktyki, kt贸re inicjujemy i wdra偶amy w biznesie, swoim zasi臋giem b臋d膮 obejmowa膰 r贸wnie偶 inne obszary 偶ycia spo艂ecznego.